Η Δ Ι Α Κ Η Ρ Υ Ξ Η ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΜΑΣ

Επίκαιρη ανάγκη η Ριζική Συνταγματική Αλλαγή από τον Λαό [απόφαση της Ολομέλειας της 28-9-2015 της «Π»] Τον Ιανουάριο του 2012 ένας μικρός αριθμός πολιτών συγκροτήσαμε την «Πρωτοβουλία για Ριζική Συνταγματική Αλλαγή» σαν ώριμη συνέχεια και μετεξέλιξη της λαϊκής αγανάκτησης που είχε ξεσπάσει το καλοκαίρι του 2011 ενάντια στο πολιτικό σύστημα... Κάντε κλικ εδώ για να την διαβάσετε
Πατώντας το παραπάνω εικονίδιο θα μπείτε σε ιστοσελίδα με όλα τα άρθρα του ΙΣΧΥΟΝΤΟΣ Συντάγματος. Σε κάθε άρθρο έχει ενσωματωθεί η ΠΡΟΤΑΣΗ της Πρωτοβουλίας μας. Κάτω από κάθε άρθρο γράφετε τα σχόλιά σας ή προτάσεις αλλαγής του. Ο στόχος είναι να διαμορφωθεί το προσχέδιο ενός νέου Συντάγματος. _______________
 Σχολιασμός άρθρων ισχύοντος Συντάγματος

livestream κανάλι της Πρωτοβουλίας

Η ποιότητα της δημοκρατίας (II)

“Οι παραπάνω ορισμοί της ποιότητας (δείτε την προηγούμενη ανάρτηση ‘Η ποιότητα της δημοκρατίας – Ι’) σημαίνουν πως μία ποιοτική δημοκρατία εξασφαλίζει στους πολίτες επαρκή ελευθερία, πολιτική ισότητα και έλεγχο επί των δημόσιων πολιτικών και του πολιτικού προσωπικού, μέσω της θεσμοθετημένης και έννομης λειτουργίας σταθερών θεσμών και ιδρυμάτων. Ένα τέτοιο καθεστώς θα ικανοποιεί τις προσδοκίες των πολιτών όσο αφορά την διακυβέρνηση (ποιότητα σύμφωνα με το αποτέλεσμα), θα επιτρέπει σε πολίτες, οργανώσεις και κοινότητες να απολαμβάνουν εκτενείς ελευθερίες και πολιτική ισότητα (ποιότητα σχετική με το περιεχόμενο) και θα παρέχει ένα γενικό πλαίσιο μέσω του οποίου το σύνολο των πολιτών θα είναι σε θέση να ελέγχει και να κρίνει την απόδοση της κυβέρνησης μέσω μηχανισμών όπως οι εκλογές, ενώ τα κυβερνητικά όργανα και οι κρατικοί λειτουργοί μπορούν να ελέγξουν ο ένας τον άλλο, τόσο νομικά όσο και συνταγματικά (ποιότητα σχετική με την διαδικασία).

Έχοντας τα παραπάνω στο μυαλό μας και χωρίς να ξεχνάμε πως δεν υπάρχει απόλυτα αντικειμενικός τρόπος να εξετάσουμε ένα συγκεκριμένο πολιτικό πλαίσιο προκειμένου να μετρήσουμε την δημοκρατική του ποιότητα, ορίζουμε οκτώ διαστάσεις (στοιχεία) στις οποίες οι διάφορες δημοκρατίες μπορούν να διαφοροποιούνται όσο αφορά την ποιότητα τους. Το κράτος δικαίου (rule of law), η συμμετοχή, ο ανταγωνισμός και η κάθετη μαζί με την οριζόντια λογοδοσία είναι διαστάσεις που σχετίζονται με το περιεχόμενο αλλά κυρίως αποτελούν μέρη της διαδικασίας, αφού αναφέρονται περισσότερο σε κανόνες και πρακτικές. Οι επόμενες δύο διαστάσεις είναι θεμελιώδεις: σεβασμός των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων και σταδιακή αλλά και συνεχής μετάβαση σε πολιτικά πλαίσια μεγαλύτερης πολιτικής (και άρα κοινωνικής και οικονομικής) ισότητας. Η ανταποκρισιμότητα (responsiveness) αποτελεί την τελευταία διάσταση και γεφυρώνει την διαδικασία και το ουσιώδες μέσω της μέτρησης του πόσο λίγο, ή πολύ, οι δημόσιες πολιτικές (στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι νόμοι, τα ιδρύματα και τα έξοδα) ανταποκρίνονται στις προτιμήσεις και τις απαιτήσεις των πολιτών, όπως αυτές διαμορφώνονται μέσω των πολιτικών διεργασιών.

Κάθε μία από τις παραπάνω διαστάσεις μπορεί να διαφέρει στην μορφή μέσω της οποίας υλοποιείται θεσμικά, καθώς και στον βαθμό ανάπτυξης της. Η κατανόηση και η ερμηνεία αυτών των διαφορών απαιτούν δείκτες οι οποίοι αποκαλύπτουν με ποιο τρόπο και σε ποιον βαθμό η κάθε διάσταση είναι παρούσα σε διαφορετικές χώρες αλλά και διαφορετικά μοντέλα μίας καλής δημοκρατίας. Τα αποτελέσματα των εμπειρικών δεδομένων θα καταστήσουν επίσης εφικτή την ανίχνευση των τάσεων της ποιότητας μίας δημοκρατίας, σε διαφορετικές χώρες και σε βάθος χρόνου, περιλαμβάνοντας επίσης την αποδοτικότητα των θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Η πολυδιάστατη φύση του πλαισίου μας, και η αύξηση του αριθμού των δημοκρατιών οι οποίες αξιολογούνται, μας δίνουν μία πολύπλευρη αίσθηση της δημοκρατικής ποιότητας. Όπως θα εξηγήσουμε στην συνέχεια, δεν υπάρχουν μόνο ισχυροί δεσμοί, αλλά επίσης ανταγωνιστικοί μηχανισμοί ή ακόμα και εντάσεις μεταξύ των διάφορων διαστάσεων της δημοκρατικής ποιότητας. Έτσι, οι δημοκρατίες θα διαφέρουν μεταξύ τους στους κανονιστικούς συντελεστές βαρύτητας τους οποίους οι ίδιες θέτουν στις παραπάνω διαστάσεις (για παράδειγμα ελευθερία εναντίον ανταποκρισιμότητας). Δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος να εξαχθεί ένα μοναδικό πλαίσιο δημοκρατικής ποιότητας, το οποίος να είναι σωστό και αληθές για όλες τις κοινωνίες.

Πλέον είμαστε σε θέση να εξετάσουμε πιο συγκεκριμένα τις οκτώ διαστάσεις της δημοκρατικής ποιότητας υπό τρία διαφορετικά πρίσματα: τον εμπειρικό ορισμό, τις συνθήκες που απαιτούνται προκειμένου η διάσταση να αναπτυχθεί και να ακμάσει, καθώς και τα μέσα με τα οποία συνήθως υπονομεύεται. Θα ξεκινήσουμε με τις πέντε διαδικαστικές διαστάσεις (procedural dimensions).

Κράτος δικαίου (rule of law). Όπως μας εξηγεί ο Guillermo O’Donnell, σε ένα κράτος δικαίου όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο, κάτι το οποίο ισχύει για όλους με έναν δίκαιο και σταθερό τρόπο και εξασφαλίζεται από ένα δικαστικό σώμα. Οι νόμοι είναι σαφείς, γνωστοί σε όλους, καθολικοί, σταθεροί και χωρίς αναδρομική ισχύ. Ο O’Donnell ισχυρίζεται πως αυτό το οποίο κάνει το κράτος δικαίου μία απόλυτα αναγκαία δημοκρατική αρχή είναι ότι το νομικό σύστημα υπερασπίζεται τα πολιτικά δικαιώματα και τις διαδικασίες της δημοκρατίας, διατηρεί και υποστηρίζει τα ατομικά δικαιώματα και ενισχύει την εξουσία άλλων θεσμών οριζόντιας λογοδοσίας, οι οποίοι με την σειρά τους εξασφαλίζουν την νομιμότητα και την καταλληλόλητα των επιλογών όσων έχουν εκλεχθεί.

Το κράτος δικαίου είναι η βάση στην οποία στηρίζεται οποιαδήποτε άλλη διάσταση της δημοκρατικής ποιότητας. Στις ημέρες μας, είναι σίγουρο πως υπάρχουν στον κόσμο πολλές δεκάδες «ανελεύθερες δημοκρατίες», στις οποίες οι ανταγωνιστικές εκλογές και η λαϊκή συμμετοχή συνυπάρχουν με σημαντικές παραβιάσεις του νόμου και κατάχρηση εξουσίας. Έτσι, η έντονη ανελευθερία των καθεστώτων αυτών αναιρεί οποιονδήποτε δημοκρατικό χαρακτήρα. Ένα ασθενές κράτος δικαίου έχει ως αποτέλεσμα την εξασθένιση της συμμετοχής των πολιτών που ανήκουν στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα, οι προσωπικές ελευθερίες δεν εξασφαλίζονται, οι ομάδες πολιτών δεν είναι σε θέση να οργανωθούν και να διαδώσουν τις θέσεις τους, όσοι διαθέτουν οικονομική ισχύ και οι καλά δικτυωμένοι απολαμβάνουν αδικαιολόγητα προνόμια, η διαφθορά και η κατάχρηση εξουσιών είναι ανεξέλεγκτες, ο πολιτικός ανταγωνισμός είναι άδικος, οι ψηφοφόροι δεν είναι σε θέση να ελέγχουν τους εκλεγμένους και η γενικότερη ανταποκρισιμότητα, ως σημαντικό στοιχείο της δημοκρατίας, αποδυναμώνεται σε υψηλό βαθμό.

Οι περισσότερο σημαντικοί παράγοντες για την ανάπτυξη ενός κράτος δικαίου είναι οι εξής: διάδοση των φιλελεύθερων και δημοκρατικών αξιών τόσο ανάμεσα στους πολίτες όσο και μεταξύ των ελίτ, ισχυρή γραφειοκρατική παράδοση επάρκειας και αμεροληψίας, καθώς και επαρκή θεσμικά και οικονομικά μέσα. Οι παραπάνω συνθήκες είναι σπάνιες και ιδιαίτερα δύσκολο να δημιουργηθούν από το μηδέν, κάτι το οποίο δικαιολογεί το ισχνό κράτους δικαίου σε πολλές νεοπαγείς δημοκρατίες αλλά και σε αρκετές από τις παλαιότερες. Η καλύτερη προσέγγιση είναι ίσως η σταδιακή ενδυνάμωση της ανεξαρτησίας, ισχύος και των εξουσιών της δικαστικής εξουσίας. Παρόλα αυτά, οι έρευνες που έχουν διεξαχθεί μας προσγειώνουν στην πραγματικότητα, καμία οικονομική και εκπαιδευτική υποστήριξη (συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε γενναίας εξωτερικής βοήθειας) δεν είναι σε θέση να λειτουργήσει θετικά αν οι δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες δεν επιδείξουν πολιτική βούληση αλλά και τον απαραίτητο αυτοπεριορισμό. Αυτό, με την σειρά του, προϋποθέτει μία δραστήρια και καλά οργανωμένη κοινωνία πολιτών, καθώς και τα απαραίτητα πολιτικά εργαλεία του δημοκρατικού ανταγωνισμού, έτσι ώστε οι πολίτες να είναι σε θέση να απομακρύνουν τους πολιτικούς που αντιδρούν στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Συμμετοχή. Κανένα καθεστώς δεν μπορεί να είναι δημοκρατικό αν δεν αναγνωρίζει σε όλους τους ενήλικες πολίτες του ουσιαστικά δικαιώματα σχετικά με την πολιτική συμμετοχή, στα οποία να συμπεριλαμβάνεται απαραίτητα και το δικαίωμα να είναι οι ίδιοι υποψήφιοι. Όμως, μία καλή δημοκρατία θα πρέπει να εξασφαλίζει πως όλοι οι πολίτες μπορούν όντως να ασκήσουν τα παραπάνω δικαιώματα, προκειμένου να είναι σε θέση να επηρεάσουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Να είναι δηλαδή σε θέση να ψηφίσουν, οργανωθούν, συμμετέχουν σε συνελεύσεις, διαμαρτυρηθούν και να ασκήσουν πιέσεις υπέρ των συμφερόντων τους. Όσο αφορά την συμμετοχή, η δημοκρατική ποιότητα είναι υψηλή όταν μπορούμε να παρατηρήσουμε εκτεταμένη συμμετοχή των πολιτών, όχι μόνο μέσω των εκλογών αλλά και στην λειτουργία των πολιτικών κομμάτων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Επίσης οι πολίτες θα πρέπει να είναι σε θέση να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο σχετικά με τις πολιτικές που ακολουθούνται, να απολαμβάνουν μηχανισμούς ανοικτής επικοινωνίας, να έχουν την δυνατότητα να απαιτούν λογοδοσία από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους και την ευχέρεια να παρακολουθούν την συμπεριφορά των κρατικών λειτουργών μέσω της άμεσης και αδιαμεσολάβητης εμπλοκή τους στα πολιτικά ζητήματα σε τοπικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τα παραπάνω η συμμετοχή είναι στενά συνδεδεμένη με την πολιτική ισότητα. Ακόμα και αν τα τυπικά δικαιώματα συμμετοχής ενός πολίτη τηρούνται, ανισότητες στους πολιτικούς πόρους μπορούν να εμποδίσουν άτομα από τα κατώτερα οικονομικά στρώματα να ασκήσουν αυτά τους τα δικαιώματα. Έτσι, μία θεμελιώδης συνθήκη για ευρεία συμμετοχή σε μία καλή δημοκρατία είναι η μεγάλη έκταση της βασικής εκπαίδευσης και η εξάλειψη του αναλφαβητισμού, καθώς και μία ελάχιστη γνώση των δομών διακυβέρνησης και των πολιτικών ζητημάτων. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική, ως μία απαραίτητη συνθήκη, μία πολιτική κουλτούρα η οποία δίνει αξία στην συμμετοχή και την ίση αξία και αξιοπρέπεια του κάθε πολίτη. Το τελευταίο σημαίνει επίσης ανοχή στις πολιτικές και κοινωνικές διαφορές και άρα την αποδοχή από ομάδες πολιτών και μεμονωμένα άτομα των ίσων έννομων δικαιωμάτων τόσο των μικρότερων κομμάτων όσο και των αντιπάλων τους.

Ανταγωνισμός. Προκειμένου να είμαστε σε θέση να μιλάμε για δημοκρατία, ένα πολιτικό σύστημα θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από τακτικές, ελεύθερες και δίκαιες εκλογικές αναμετρήσεις, μεταξύ διαφορετικών πολιτικών κομμάτων. Βέβαια, οι δημοκρατίες διαφέρουν αρκετά όσο αφορά τον βαθμό του εκλογικού ανταγωνισμού και στοιχεία όπως η ανοικτή πρόσβαση στην εκλογική αρένα για νέες πολιτικές δυνάμεις, η ευκολία με την οποία οι εν ενεργεία πολιτικοί μπορούν να ηττηθούν και οι ίσες ευκαιρίες ανταγωνιστικών κομμάτων στην πρόσβαση των ΜΜΕ και στην οικονομική επιχορήγηση. Ανάλογα του εκλογικού συστήματος, οι δημοκρατίες μπορούν να διαφέρουν σημαντικά στον βαθμό εναλλαγής των πολιτικών προσώπων. Έτσι, αντιμετωπίζουμε μία κατάσταση ανταγωνιστικών μεταξύ τους διαστάσεων, στην οποία θα πρέπει να επιλέξουμε ποια από αυτές θα υποστηρίξουμε προκειμένου να επιτύχουμε τον στόχο της αυξημένης συμμετοχής. Τα εκλογικά συστήματα που βασίζονται στην αναλογική αντιπροσώπευση (απλή αναλογική) πετυχαίνουν σε ένα στοιχείο του εκλογικού ανταγωνισμού – εύκολη πρόσβαση στην εκλογική διαδικασία και το κοινοβούλιο για περισσότερα πολιτικά κόμματα – αλλά μόνο σε αντιδιαστολή με ένα άλλο στοιχείο του ανταγωνισμού που είναι η ευκολία στην εναλλαγή των πολιτικών δυνάμεων ή της αποτελεσματικότητας της εκλογικής διαδικασίας, αφού η παρουσία μεγάλου αριθμού κομμάτων, με σχετικά ορισμένη την εκλογική τους επιρροή, τείνει να παράγει μία σειρά από κυβερνήσεις συνασπισμού οι οποίες εμφανίζουν μία αξιοσημείωτη σταθερότητα όσο αφορά την σύνθεση των πολιτικών κομμάτων στο πέρας των ετών. Δεν υπάρχει κάποιος αντικειμενικός και εκ των προτέρων τρόπος να αποφανθούμε για το ποιο σύστημα παράγει μία περισσότερο ποιοτική δημοκρατία (παρά το ότι ο Arend Lijphard θεωρεί πως τα αναλογικά εκλογικά συστήματα έχουν καλύτερες επιδόσεις στην ικανοποίηση άλλων διαστάσεων της δημοκρατικής ποιότητας, όπως είναι η δικαιότερη αντιπροσώπευση των γυναικών αλλά και των μειονοτήτων).

Μία προϋπόθεση για ουσιώδη ανταγωνισμό είναι το νομικό και συνταγματικό πλαίσιο. Στις σύγχρονες δημοκρατίες, η χρηματοδότηση των κομμάτων και των εκστρατειών τους είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την εκλογική τους επιτυχία. Έτσι, νεότερα κόμματα αλλά και υποψήφιοι δεν μπορούν να τους ανταγωνιστούν με ουσιαστικό τρόπο αν δεν υπάρχει μία δίκαιη αντιμετώπιση των παραπάνω. Ενώ υπάρχει έντονος σκεπτικισμός σχετικά με την αποτελεσματικότητα νόμων οι οποίοι περιορίζουν τα έξοδα των πολιτικών εκστρατειών (σε έναν μεγάλο βαθμό επειδή εύκολα μπορούν να παρακαμφθούν), ένα ελάχιστο όριο δημόσιας χρηματοδότησης για τα σημαντικά κόμματα και ισχυρές απαιτήσεις σχετικά με την πλήρη και γρήγορη γνωστοποίηση όλων των δωρεών σε κόμματα και πολιτικές εκστρατείες φαίνονται να προωθούν μία ικανοποιητικότερη εκλογική δικαιοσύνη και ανταγωνισμό. Στα καθαρά πλειοψηφικά συστήματα (first-past-the-post), που ο νικητής παίρνει τα πάντα, ο τρόπος με τον οποίο ορίζονται οι εκλογικές περιφέρειες παίζει μεγάλο ρόλο στον εκλογικό ανταγωνισμό. Όπου τα πολιτικά σώματα έχουν το δικαίωμα να ορίσουν τις εκλογικές περιφέρειες με κριτήριο τα συμφέροντα τους (όπως συμβαίνει στις Η.Π.Α.), αναμένεται να το κάνουν με ένα τρόπο ο οποίος θα προωθεί τα μεγάλα κόμματα και τους εν ενεργεία πολιτικούς. Φυσικά, ο εκλογικός ανταγωνισμός εξαρτάται επίσης από την δίκαιη πρόσβαση στα ΜΜΕ, των πλουραλισμό της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης (αλλά και των απόψεων), μία διασπορά των οικονομικών πόρων στην κοινωνία και τον σεβασμό των πολιτικών δικαιωμάτων από μία ανεξάρτητη δικαστική αρχή. Υπάρχει επίσης μία σημαντική διασύνδεση με την οριζόντια λογοδοσία, αφού το μόνο και πλέον ισχυρό σώμα, το οποίο μπορεί να εγγυηθεί την ελευθερία και την αμεροληψία (και έτσι τον ανταγωνισμό) μίας εκλογικής αναμέτρησης δεν μπορεί παρά να είναι μία ισχυρή και ανεξάρτητη εκλογική επιτροπή.

Κάθετη λογοδοσία. Η λογοδοσία αποτελεί την υποχρέωση των εκλεγμένων πολιτικών να απαντούν σε ερωτήσεις σχετικά με τις πολιτικές αποφάσεις που πήραν, τόσο στους πολίτες όσο και σε συνταγματικά σώματα. Ο Andreas Schedler προτείνει τρεις κύριες λειτουργίες της λογοδοσίας: πληροφόρηση, αιτιολόγηση και τιμωρία (ή επανόρθωση). Τα παραπάνω περιγράφουν σε αδρές γραμμές τα στάδια μέσω των οποίων οι πολίτες ενημερώνονται για τις πολιτικές αποφάσεις, ακούν τους λόγους για τους οποίους επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένες αποφάσεις από τους πολιτικούς αρχηγούς και αποφασίζουν για το αν θα τιμωρήσουν (συχνότερα με το να τους απομακρύνουν από την θέση τους) ή θα επιβραβεύσουν τους τελευταίους.

Αυτού του είδους η λογοδοσία ονομάζεται κάθετη αφού μοιάζει να διατρέχει «προς τα επάνω» το πολιτικό σύστημα, δηλαδή από τους πολίτες προς τους πολιτικούς. Όπως αναφέρει ο Philippe C. Schmitter, στις σύγχρονες δημοκρατίες, οι αντιπρόσωποι (εκλεγμένοι και μη) παίζουν έναν κρίσιμο διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των πολιτών και όσων διαθέτουν εξουσία. Ο πολιτικός ανταγωνισμός και η συμμετοχή των πολιτών αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της κάθετης λογοδοσίας. Το ίδιο ισχύει για το γενικότερο πολιτικό ενδιαφέρον των πολιτών, την πληροφόρηση που λαμβάνουν και το ποσοστό συμμετοχής τους στις εκλογικές αναμετρήσεις. Την ίδια στιγμή, η κάθετη λογοδοσία απαιτεί πολιτικό ανταγωνισμό και κατανομή της ισχύος τα οποία να είναι αρκετά δίκαια ώστε να επιτρέπουν γνήσιες εναλλακτικές επιλογές σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης, ενώ ταυτόχρονα είναι σε θέση να παράγουν αλλαγές στις ακολουθούμενες πολιτικές ή τουλάχιστον, σοβαρές πιθανότητες για κάτι τέτοιο. Η εν σε εξελίξει διαδικασία ελέγχου, θέσης των ερωτημάτων και απαίτηση για κρίση μέσω της δράσης ομάδων της κοινωνίας των πολιτών (ΜΜΕ, ομάδες ειδικών συμφερόντων, δεξαμενών σκέψης κ.α.) απαιτεί ελευθερία των παραπάνω ομάδων να λειτουργούν καθώς και ένα κράτος δικαίου το οποίο τις προστατεύει από εκφοβισμούς και αντίποινα.

Οριζόντια λογοδοσία. Η δημοκρατική ποιότητα, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι διεργασίες μέσω των οποίων η κάθετη λογοδοσία λειτουργεί, απαιτεί επίσης δημόσιους λειτουργούς οι οποίοι συμπεριφέρονται με ορθό τρόπο και σύμφωνα με το νόμο, καθώς επίσης και να ελέγχονται για το αντίθετο, όχι μόνο από τους ψηφοφόρους, αλλά και από άλλους λειτουργούς και κρατικούς οργανισμούς οι οποίοι κατέχουν τις γνώσεις αλλά και την δικαιοδοσία για να παίξουν έναν τέτοιο ελεγκτικό ρόλο. Έτσι ονομάζουμε οριζόντια λογοδοσία την διαδικασία στην οποία ένα μέλος οποιουδήποτε επιπέδου διακυβέρνησης ελέγχεται από ένα άλλο μέλος, με μία λογική περισσότερο παράλληλου ελέγχου παρά ως μέρος μιας τυπικής σχέσης «εντολών και υπακοής» σε αυτές. Παραδείγματα οριζόντιας λογοδοσίας αποτελούν η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, ειδικά σώματα ελέγχου τα οποία ορίζονται από το κοινοβούλιο, τα δικαστήρια, δημόσιες ακροάσεις, επιτροπές πάταξης της διαφθοράς, μία κεντρική τράπεζα, μία ανεξάρτητη εκλογική επιτροπή, ένας συνήγορος του πολίτη ή διαμεσολαβητής μεταξύ του πολίτη και του κράτους ή ποικίλα άλλα σώματα των οποίων η αποστολή είναι να ελέγχουν εξονυχιστικά και να περιορίζουν την ισχύ αυτών που κυβερνούν.

Η δύναμη της οριζόντιας λογοδοσίας στηρίζεται περισσότερο από όλα στο νομικό σύστημα, το οποίο οφείλει να στηρίζει με τους κατάλληλους πόρους την εργασία που απαιτείται για τον έλεγχο και τις ισορροπίες από άλλες δημόσιες οντότητες οι οποίες είναι ανεξάρτητες από την κυβέρνηση και δεν βρίσκονται σε μία ανταγωνιστική σχέση με αυτή. Οι θεσμοί και τα όργανα της οριζόντιας λογοδοσίας αποτελούν τα ίδια ένα σύστημα, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει μόνο αν οι θεσμικές του δυνατότητες, η εκπαίδευση αλλά και η ηγεσία του αποδεικνύονται ταυτόχρονα ικανές, δραστήριες αλλά και υπεύθυνες. Όπως ο νόμος, έτσι και τα όργανα της οριζόντιας λογοδοσίας μπορούν να αποτελέσουν όπλο ενάντια σε πολιτικούς αντιπάλους, χάνοντας όμως έτσι την αξιοπιστία και φερεγγυότητα τους εντός του θεσμικού πλαισίου το οποίο συναποτελούν.”

Μετάφραση και επιμέλεια Βουρλής Πέτρος

Η ποιότητα της δημοκρατίας (I)

Μιλώντας για δημοκρατία και προκειμένου να εξετάσουμε το μοναδικό όσο και πολυσύνθετο αυτό φαινόμενο με την σοβαρότητα και την προσοχή που του (και μας) αξίζει, είναι απόλυτα χρήσιμο και αναγκαίο να προσπαθήσουμε να βάλουμε σε μια απλή αλλά ταυτόχρονα ισχυρή βάση, ένα πλαίσιο αναφοράς, το τι είναι η δημοκρατία και το πως μπορεί να αποτιμηθεί η ποιότητα της.

Ακόμα και αν κάποιος προσεγγίσει την παραπάνω εργασία με ένα μη ριζοσπαστικό ή ακόμα και συντηρητικό τρόπο, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα συμπεράσματα που μπορούν να αντληθούν και κυρίως η αναγκαιότητα που αναδύεται για περισσότερη δημοκρατία.

Μία ενδιαφέρουσα προσπάθεια να οριοθετηθούν και καταγραφούν τα παραπάνω είναι και η εργασία των Leonardo Morlino και Larry Diamond την οποία θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε περιληπτικά σε αυτό αλλά και σε επόμενα κείμενα.

Μία εισαγωγή στην ποιότητα της δημοκρατίας

Με την επικράτηση της δημοκρατίας τις τελευταίες δεκαετίες, το μεγάλο ερώτημα μεταξύ των ακαδημαϊκών, των πολιτικών και των ακτιβιστών μετατοπίζεται από το πως συνέβη η μετάβαση αυτή στο ποια είναι τα χαρακτηριστικά των νέων δημοκρατικών καθεστώτων. Πως μπορούμε να αποτιμήσουμε – και αν χρειάζεται να βελτιώσουμε – την ποιότητα μίας δημοκρατικής διακυβέρνησης; Από αυτή την θεωρητική τάση, τις μεθοδολογικές καινοτομίες και την εμπειρική έρευνα πηγάζουν οι ακόλουθες αντιλήψεις:

1) Η εμβάθυνση της δημοκρατίας είναι ηθικά ορθή, ίσως ακόμα και απολύτως επιβεβλημένη

2) Μεταρρυθμίσεις υπέρ της βελτίωσης της δημοκρατίας είναι απαραίτητες αν επιθυμούμε αυτή να επιτύχει ευρύτερη και διαρκή αποδοχή, μέσω της οποίας θα καταφέρει να εδραιωθεί και

3) Ακόμα και όσες δημοκρατίες έχουν μακρά ιστορία είναι απαραίτητο να προχωρούν σε μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα τους επιτρέπουν να επιλύουν τα συσσωρευμένα από τον χρόνο προβλήματα και να αντιμετωπίζουν έτσι την λαϊκή δυσαρέσκεια και απογοήτευση.

Στην προσπάθεια αποτίμησης μίας δημοκρατίας υπάρχει τεράστιος χώρος για αντιπαραθέσεις. Καταρχάς, ποιος μπορεί να εκτιμήσει αν μία δημοκρατία είναι «καλή» ή «υψηλής ποιότητας»; Μπορεί να υπάρξει μία παγκόσμια συμφωνία όσο αφορά τα παραπάνω; Πως η προσπάθεια μας να εξετάσουμε την ποιότητα της δημοκρατίας, θα μπορούσε να αποφύγει τα πατερναλιστικά μοντέλα στα οποία οι παλαιότερες δημοκρατίες φαντάζουν ως ισχυρά μοντέλα τα οποία δεν χρήζουν επανεξέτασης; Με ποιον τρόπο η εκτίμηση της ποιότητας μίας δημοκρατίας θα μπορούσε να είναι χρήσιμη σε πολιτικούς αναμορφωτές, ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών και όλους όσους επιθυμούν να βρουν πρακτικούς τρόπους να βελτιώσουν την δημοκρατία; Αυτές είναι μόνο μερικές από τις ερωτήσεις οι οποίες απασχολούν αυτό το διαρκώς διευρυνόμενο πεδίο μελέτης.

Θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε τα στοιχεία ποιότητας μίας δημοκρατίας (ελευθερία, κράτος δικαίου, κάθετη λογοδοσία, ικανότητα απόκρισης, ισότητα) καθώς και την σχέση που έχουν με τα υπόλοιπα στοιχεία, πιθανούς δείκτες για την μέτρηση των στοιχείων ποιότητας, τον προσδιορισμό των μηχανισμών με τους οποίους το κάθε στοιχείο μπορεί να υπονομεύεται στον πραγματικό κόσμο και την πρόταση (όπου αυτό είναι δυνατόν) πολιτικών πρακτικών. Το πλήρες πλαίσιο περιλαμβάνει οκτώ στοιχεία, τα πέντε που αναφέρθηκαν παραπάνω, συν το επίπεδο συμμετοχής, την ύπαρξη ανταγωνισμού και την οριζόντια λογοδοσία. Άλλοι δείκτες – στοιχεία μπορούν να περιλαμβάνουν την διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της αντιπροσώπευσης. Οι διαφορετικές πλευρές μιας ποιοτικής δημοκρατίας αλληλοκαλύπτονται, αλλά, παρόλα αυτά, επιλέξαμε τις τελευταίες δύο ως μέλη των βασικών μας στοιχείων.

Προσπαθήσαμε επίσης να προσδιορίσουμε μερικούς από τους τρόπους με τους οποίους τα στοιχεία μιας ποιοτικής δημοκρατίας όχι μόνο επικαλύπτονται αλλά και αλληλεξαρτώνται, σχηματίζοντας ένα σύστημα στο οποίο η βελτίωση ενός στοιχείου (όπως για παράδειγμα της συμμετοχής) μπορεί να έχει επωφελή αποτελέσματα σε άλλα (όπως η ισότητα και η λογοδοσία). Παρόλα αυτά, την ίδια στιγμή, μπορούν να υπάρξουν ανταγωνιστικές τάσεις (trade-offs) μεταξύ των στοιχείων ποιότητας μιας δημοκρατίας, κάτι το οποίο κάνει αδύνατη την μεγιστοποίηση όλων των στοιχείων ταυτόχρονα.  Με αυτή την λογική, κάθε δημοκρατική χώρα θα πρέπει να προχωρήσει σε ιδιαίτερες (σύμφωνες με τα μοναδικά χαρακτηριστικά της) και προσανατολισμένες σε συγκεκριμένες αξίες επιλογές σχετικά με το είδος της δημοκρατίας το οποίο επιθυμεί να δημιουργηθεί.

Το να μιλάμε για μία «καλή» ή «ποιοτική» δημοκρατία προϋποθέτει να γνωρίζουμε τι είναι μια δημοκρατία. Έτσι, κατ’ ελάχιστον, μια δημοκρατία απαιτεί:

1) καθολικό δικαίωμα ψήφου όλων των ενηλίκων

2) τακτικές, ελεύθερες, ανταγωνιστικές και δίκαιες εκλογές

3) περισσότερα από ένα σημαντικά κόμματα και

4) εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης

Αν οι εκλογές είναι πραγματικά ελεύθερες και δίκαιες, θα πρέπει να υπάρχει ένας βαθμός ατομικών και πολιτικών ελευθεριών πέρα από την εκλογική διαδικασία, ο οποίος θα επιτρέπει στους πολίτες να οργανώνονται και να εκφράζουν τις πολιτικές τους πεποιθήσεις και συμφέροντα. Αν μία χώρα ικανοποιεί τις παραπάνω προϋποθέσεις, επιπρόσθετη εμπειρική ανάλυση μπορεί να απαντήσει στο κατά πόσο επιτυγχάνει τους τρεις βασικούς σκοπούς μίας ιδανικής δημοκρατίας, δηλαδή τον σεβασμό και την διεύρυνση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, την λαϊκή κυριαρχία (έλεγχος επί των ακολουθούμενων πολιτικών, καθώς και επί των πολιτικών που τις επιλέγουν) και την πολιτική ισότητα (στα παραπάνω δικαιώματα και ισχύ), καθώς και άλλα ευρύτερα χαρακτηριστικά μίας χρηστής διακυβέρνησης (όπως η διαφάνεια, η νομιμοφροσύνη και η αρχή της αρμοδιότητας). Επιπρόσθετα του ορισμού της «δημοκρατίας», οφείλουμε να ορίσουμε με ξεκάθαρο τρόπο την «ποιότητα». Μία έρευνα της χρήσης του όρου στα πεδία της βιομηχανικής παραγωγής και του μάρκετινγκ μας δίνει τρεις διαφορετικές έννοιες της ποιότητας, κάθε μία με διαφορετικές συνεπαγωγές όσο αφορά την εμπειρική έρευνα.

Διαδικασία: ένα «ποιοτικό» προϊόν είναι αποτέλεσμα μίας συγκεκριμένης, ακριβούς και ελεγχόμενης διαδικασίας, η οποία λαμβάνει χώρα σύμφωνα με λεπτομερείς και επαναλαμβανόμενες μεθόδους και χρονικά διαστήματα.

Περιεχόμενο: η ποιότητα ενυπάρχει στα δομικά χαρακτηριστικά ενός προϊόντος , όπως είναι ο σχεδιασμός του, τα υλικά από τα οποία αποτελείται και η λειτουργία του.

Αποτέλεσμα: η ποιότητα ενός υλικού ή μίας υπηρεσίας είναι έμμεσα συνδεδεμένη με τον βαθμό ικανοποίησης του πελάτη, ανεξάρτητα από τον τρόπο που παράγεται ή το πραγματικό του περιεχόμενο.”

Έχουμε λοιπόν μία εύληπτη και μάλλον συντηρητική εισαγωγή η οποία περιγράφει τα απολύτως απαραίτητα στοιχεία μίας δημοκρατίας (και τα οποία προφανώς από μόνα τους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την λαϊκή κυριαρχία), καθώς και μία πρώτη προσέγγιση όσο αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αποτιμήσουμε γενικότερα την ποιότητα.

Στο επόμενο κείμενο θα δούμε αναλυτικότερα το πως οι Morlino και Diamond εξετάζουν την ποιότητα μίας δημοκρατίας.

Μετάφραση και επιμέλεια Βουρλής Πέτρος

Η Πρωτοβουλία προσκεκλημένη σε ημερίδα για το Σύνταγμα

Την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2017 ώρα 11.00 στο Δημοτικό Συνεδριακό Κέντρο Δήμου Ιωνίας ο Σύνδεσμος Εθνικής Ενότητας διοργανώνει ημερίδα με τίτλο : “Χρειάζεται η Ελλάς Νέο Σύνταγμα;” Μεταξύ των προσκεκλημένων ομιλητών περιλαμβάνεται και ο Χρήστος Λυντέρης, μέλος της Πρωτοβουλίας για ριζική Συνταγματική Αλλαγή. Το Πρόγραμμα της ημερίδας έχει ως εξης:16265910_911791115590933_6280296019821702663_n

Το στοίχημα της λαϊκής συμμετοχής

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από όταν ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε παρουσιάσει τις προτάσεις της κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση, κάνοντας μάλιστα συχνά λόγο για μια «νέα μεταπολίτευση»:

«Από εδώ, από τη Βουλή των Ελλήνων, τον ναό της δημοκρατίας, σας καλώ όλες και όλους, όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις του τόπου και πρώτα απ’ όλα τους ίδιους τους πολίτες, τον ίδιο τον λαό, σε έναν ευρύ, ανοικτό και γόνιμο διάλογο για ένα νέο Σύνταγμα που θα σηματοδοτήσει τη νέα μεταπολίτευση», είχε δηλώσει, απευθύνοντας ανοιχτή πρόσκληση προς τους πολίτες.

Και ενώ η συνταγματική αναθεώρηση τέθηκε στο προσκήνιο, στην ίδια θέση έθεσε ο πρωθυπουργός και τη διαδικασία πραγμάτωσής της.

«Οση σημασία έχει το περιεχόμενο της συνταγματικής αναθεώρησης άλλη τόση, ίσως και περισσότερη, έχει ο τρόπος που θα φτάσουμε σε αυτήν», είχε πει συγκεκριμένα.

Το ενδιαφέρον αυτής της διαδικασίας είναι πως για πρώτη φορά στην Ελλάδα θα ανοίξει άμεσος διάλογος με την κοινωνία, σε όλα τα επίπεδα και ανοιχτός σε κάθε πολίτη, συλλογικότητα και κοινωνική ομάδα.

Οι πρώτες συνεδριάσεις

Ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική, συγκροτήθηκε η Επιτροπή Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με πρόεδρο τον κοσμήτορα της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μιχάλη Σπουρδαλάκη, και μέλη από τον ακαδημαϊκό χώρο, τον επιχειρηματικό, καθώς και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση (πίνακας).

Η επιτροπή απέκτησε νομική υπόσταση πριν από έναν μήνα (μέσω σχετικού ΦΕΚ) και ήδη έχει συνεδριάσει τρεις φορές: στην πρώτη ήταν παρών και ο πρωθυπουργός και από κει και πέρα, συντονίζει αυτόνομα τις ενέργειές της, σύμφωνα, βέβαια, με το αρχικό πλαίσιο και τους άξονες που έχουν τεθεί από την ίδια την κυβέρνηση (πίνακας).

Συνομιλήσαμε διεξοδικά με τον πρόεδρο της επιτροπής, κ. Σπουρδαλάκη, ο οποίος περιέγραψε λεπτομερώς τα βήματα της διαδικασίας που θα ακολουθηθεί:

«Πρόκειται για μια εντελώς πρωτόγνωρη διαδικασία και ταυτόχρονα εξαιρετικά σημαντική, καθώς θέτει τον ίδιο τον λαό, τον ίδιο τον πολίτη, ως υποκείμενο της δημοκρατίας και τον λόγο αυτού σε πρώτο πλάνο.

Κατ’ αρχήν, να διευκρινίσουμε πως η αναθεωρητική διαδικασία, σύμφωνα με το 110 του Συντάγματος, ξεκινάει από την πρωτοβουλία 50 βουλευτών. Αυτό δεν έχει γίνει ακόμη.

Βρισκόμαστε στην προ-αναθεωρητική διαδικασία, που αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι. Οταν παραδώσουμε τα αποτελέσματα αυτής, η δική μας δουλειά τελειώνει και ξεκινάει η πρώτη φάση της αναθεώρησης: 50 τουλάχιστον βουλευτές παίρνουν την πρωτοβουλία και ζητούν να ξεκινήσει η διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος.

Εν συνεχεία, καθορίζεται τι είναι αναθεωρητέο και η συζήτηση ξεκινάει στην επόμενη Βουλή, αφού δηλαδή έχουν μεσολαβήσει εκλογές. Η νέα αυτή Βουλή ορίζει και την ακριβή ατζέντα της αναθεώρησης».

Ο ρόλος της επιτροπής

«Αρχικά έχουν δημιουργηθεί οι βασικοί άξονες που περίπου αγκαλιάζουν όλο το Σύνταγμα, πλην προφανώς του σκληρού πυρήνα του Συντάγματος, το οποίο δεν είναι προφανώς αναθεωρητέο. Πάνω σε αυτούς καλείται η επιτροπή να ανοίξει και να οργανώσει έναν δημόσιο διάλογο, σε σύντομο χρονικό διάστημα» εξηγεί ο κ. Σπουρδαλάκης.

«Πώς θα γίνει αυτό: θα δημιουργηθεί ένας ιστότοπος στον οποίο θα συγκεντρωθεί όλο το σχετικό υλικό. Εκεί θα υπάρχουν τα πάντα, ανοιχτά προς όλους.

Εν τω μεταξύ, οργανώνεται η πλατφόρμα ηλεκτρονικού διαλόγου, προκειμένου μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου να ξεκινήσει η α’ φάση της διαβούλευσης.

Στην πρώτη φάση, θα έχουμε συναντήσεις ως επιτροπή, με βάση τους έξι αρχικούς άξονες, με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, διά ζώσης.

Αρχικά με ενώσεις συνταγματολόγων και τους σχετικούς νομικούς, με κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες και αμέσως μετά με άλλους φορείς, εθνικής αλλά και τοπικής εμβέλειας.

Το λέω γιατί θέλουμε να μιλήσουμε με συλλογικότητες που δεν έχουν κατ’ ανάγκην την τυπική θεσμική αναγνώριση. Διότι αν θέλεις να πιάσεις τον παλμό της κοινωνίας στο μέλλον, πρέπει να καταλάβεις τι συμβαίνει στο παρόν.

Υπάρχουν, π.χ., εκατοντάδες οργανώσεις για την κοινωνική οικονομία που, ακριβώς επειδή κινούνται σε πειραματικό κοινωνικό επίπεδο, έχουν να προσφέρουν πολλές ιδέες. Κανένας δεν αποκλείεται από αυτή τη διαδικασία.

Εμείς ακούμε: είμαστε το μεγάλο αυτί που προσπαθεί να συνθέσει απόψεις της κοινωνίας στους άξονες που συζητάμε ή ενδεχομένως και άλλους.

Αμέσως μετά θα κάνουμε 13 διήμερα συναντήσεων στις πρωτεύουσες των περιφερειών, από τέλη Μαρτίου, όπου θα συνομιλήσουμε με περιφερειακούς φορείς, αλλά και με όσους ανεξαιρέτως θέλουν να συμμετάσχουν σε αυτόν τον διάλογο (κοινωνικές συλλογικότητες, επιστημονικές ομάδες, πανεπιστήμια κ.λπ.).

Κατόπιν, θα περάσουμε στη β’ φάση της ηλεκτρονικής διαβούλευσης, με διάρκεια έως τέλη Ιουνίου. Αυτό θα μας δώσει τη δυνατότητα να έχουμε μια πρώτη έκθεση στα μέσα Ιουλίου και την πλήρη έκθεση τον Σεπτέμβριο».

Για την ηλεκτρονική διαβούλευση

«Η συμμετοχή θα είναι οργανωμένη, ανοιχτή, ελεύθερη, αλλά όχι άναρχη. Θα γίνεται με ελευθερία αλλά και υπευθυνότητα.

Εχουμε επιλέξει ως επιτροπή έναν σχετικά υψηλό βαθμό διαπίστευσης των πολιτών που θα συμμετάσχουν ώστε να αποφύγουμε συμπεριφορές στιλ “τρολ” ή επιθέσεις υπονόμευσης της σοβαρότητας και της ασφάλειας του συστήματος.

Στην κατεύθυνση αυτή πολύτιμη είναι η συνεργασία της Γενικής Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, που θα φέρουν την ευθύνη για την ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Η δική μας άποψη είναι πως η διαπίστευση πρέπει να είναι τέτοια που να διατηρήσει τη σοβαρότητα του εγχειρήματος. Με βάση αυτό, προς το παρόν σκεφτόμαστε πως θα μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι Ελληνες πολίτες που έχουν ΑΦΜ.

Αυτό σημαίνει πως δεν υπάρχει περίπτωση συμμετοχής ατόμου με κατασκευασμένα στοιχεία.

Δεν είναι υποχρεωτικό να μας δίνει κάποιος το όνομά του αν δεν θέλει. Αλλά πρέπει μέσω του ΑΦΜ να μπορούμε να πιστοποιήσουμε πως αυτός που γράφει είναι: Ελληνας πολίτης ή νομικό πρόσωπο που επιθυμεί ή που αισθάνεται την υποχρέωση συμμετοχής σε αυτή τη διαδικασία.

Τώρα αν κάποιος πολίτης δεν επιθυμεί ή δεν δύναται να συμμετάσχει στην ηλεκτρονική διαβούλευση με τους παραπάνω όρους, θα μπορεί πάντα να στείλει τις απόψεις του στην ηλεκτρονική διεύθυνση της επιτροπής, που θα κοινοποιηθεί πολύ σύντομα (π.χ. η τάξη ενός σχολείου ή μια ομάδα γυναικών προσφύγων κ.ά., που δεν έχουν ΑΦΜ).

Ολες οι προτάσεις θα ληφθούν υπόψη. Αναφορικά με τα ερωτηματολόγια, οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν σε ποιες θεματικές και σε ποια ερωτήματα επιθυμούν να απαντήσουν.

Απλά, το εγχείρημα είναι εξαιρετικά σοβαρό και χρειάζεται πολύ καλή και σωστή οργάνωση αλλά και προστασία».

Συμπερασματικά

«Το υλικό αυτό θα βοηθήσει τους ειδικούς που θα συνδράμουν με τη σειρά τους το Κοινοβούλιο στην αναθεωρητική διαδικασία που ήδη έχει εξαγγελθεί.

Αποστολή της επιτροπής αυτής είναι να συλλέξει τις απόψεις του ίδιου του λαού ως υποκειμένου της δημοκρατίας (και επιμένω σ’ αυτόν τον χαρακτηρισμό, που υπάρχει και στο Σύνταγμα), μέσω αυτής της διαδικασίας που περιγράψαμε.

Με σοβαρότητα, συστηματικότητα, πλουραλισμό και ελευθερία. Μακριά από λογικές δημοψηφισματικού χαρακτήρα – πρόκειται για κατάθεση απόψεων και όχι “είσαι υπέρ του ενός ή του άλλου”.

Είναι κάτι που γίνεται για πρώτη φορά και αποτελεί πρωτοβουλία του πρωθυπουργού. Ουσιαστικά, αποτελεί μια πρόσκληση στην κατεύθυνση διεύρυνσης της δημοκρατίας και της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά.

Ωστόσο το εγχείρημά μας απαιτεί πολύ μεγάλη προσοχή, ακριβώς γιατί αυτή η ποιοτική, ουσιαστική και διαδικαστική διεύρυνση της δημοκρατίας μπορεί εύκολα, με την παντοκρατορία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και των μίντια εν γένει, να εξοκείλει.

Γι’ αυτό και εμείς είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στο πώς και με ποιον τρόπο συστηματικά θα ενημερώνεται η κοινή γνώμη, ώστε να μπορέσει να συμμετάσχει στον διάλογο. Βιασύνες και προχειρότητες δεν νοούνται».

Επί προσωπικού

«Αποδέχθηκα τη θέση του προέδρου της επιτροπής, καθώς πιστεύω βαθιά στη σημασία της διαδικασίας αυτής. Τόσο εγώ όσο και τα μέλη της επιτροπής αποδεχόμαστε την ευθύνη, καθώς και τη βέβαιη κριτική.

Ελπίζουμε στο τέλος αυτής της διαδρομής να προκύψει ένα κεκτημένο διαλόγου που να αξιοποιηθεί στην αναθεωρητική διαδικασία. Αυτή θα είναι η ανταμοιβή μας.

Δεν αμειβόμαστε για τον χρόνο και το έργο που προσφέρουμε γιατί πιστεύουμε στη σημασία της δημοκρατικής συμμετοχής. Και εγώ γι’ αυτό είμαι εδώ. Γιατί το πιστεύω βαθιά.

Είναι σημαντικό να αναδειχθεί ο λαός, ως υποκείμενο της δημοκρατίας, μέσω μιας διαδικασίας που τον ενδιαφέρει και τον επηρεάζει άμεσα, όπως είναι αυτή της αναθεώρησης του Συντάγματος».

Πηγή: efsyn.gr

Γράµµα στην κίνηση πολιτών «ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ»

Φίλες/Φίλοι, «Το συνταγµατικό µας πρόβληµα είναι πολύ σοβαρό για να το αφήσουµε στους συνταγµατολόγους.» Έτσι σχολίασα στο facebook την ανάρτηση για την συζήτηση που διοργανώνετε µε θέµα «Τα όρια της αναθεωρητικής εξουσίας και η αναθεώρηση του άρθρου 110 του Συντάγµατος». Καθώς ο συντονιστής της προγραµµατισµένης συζήτησης κ. Πέτρος Χασάπης εξέφρασε κατ’ αρχήν ενδιαφέρον για τον ως άνω ισχυρισµό του υποφαινόµενου, θα προσπαθήσω πρώτα να σας πείσω ότι η ευγενική προσπάθειά σας είναι ατυχώς αλυσιτελής. Όσο εγκλωβίζεσθε σε αποκλειστικώς συνταγµατολογικής υφής αναζητήσεις – διευκρινίζω. Εξελίσσεται – αντιστοίχως – επιτηδευµένη προσπάθεια εγκλωβισµού όλων µας σε ατέρµονες και ατελέσφορες συζητήσεις. Γι’ αυτό – νοµίζω – αξίζει να ρίξουµε µία µατιά σε κάποια γεγονότα, ώστε να αποκαλυφθεί η παγίδα και η σκευωρία. Χρειάζεται να βρούµε τρόπο να αρχίσουµε να ξηλώνουµε το «πουλόβερ». Για νοµικούς και συνταγµατολόγους, νοµίζω ότι το καλύτερο πρόσφορο έναυσµα σκέψεων είναι µία προσεκτική µατιά στην συζήτηση της 27ης Ιουνίου 2015 στην Βουλή, για την έγκριση προκήρυξης δηµοψηφίσµατος. Προβλήθηκε από το βήµα της Βουλής άποψη περί αντισυνταγµατικότητας του δηµοψηφίσµατος. Και ο αντίλογος δεν έπεισε τους αγωνιούντες τηλεθεατές – τουλάχιστον επί της πλήρους ανεδαφικότητας του ισχυρισµού. Θυµίζω τι αναφέρει ακριβώς η σχετική διάταξη του Συντάγµατος (αρθρ.44, παρ.2) : *2. Ο Πρόεδρος της ∆ηµοκρατίας προκηρύσσει µε διάταγµα δηµοψήφισµα για κρίσιµα εθνικά θέµατα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθµού των βουλευτών, που λαµβάνεται µε πρόταση του Υπουργικού Συµβουλίου. ∆ηµοψήφισµα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας µε διάταγµα και για ψηφισµένα νοµοσχέδια που ρυθµίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτηµα, εκτός από τα δηµοσιονοµικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί ( κ.λ.π.) Κάποιος που έχει στοιχειώδεις νοµικές γνώσεις, έστω πρωτοετούς της Νοµικής, αντιλαµβάνεται ότι τα εντόνως προβληθέντα επιχειρήµατα περί αντισυνταγµατικότητας του δηµοψηφίσµατος, λόγω δηµοσιονοµικής φύσεως του ερωτήµατος, δεν είναι δεκτικά σοβαρής κριτικής. Το επιχείρηµα, όµως, παρέµεινε επιτηδείως αιωρούµενο, συµβάλλοντας σηµαντικά στην δηµιουργία πολωτικού κλίµατος. Και, µε την σειρά του, το πολωτικό κλίµα δικαιολόγησε τα capital controls και πολλά άλλα. Έχω λάθος ή µήπως κάποιοι κάτι παρέλειψαν να υποδείξουν ; Κι αν ναι, γιατί ; Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό δείγµα µεταχειρίσεως των συνταγµατικών επιταγών, είναι ως προς τα προβλεπόµενα στο άρθρο 98 παρ.1 περ. ε του Συντάγµατος. Βάσει αυτού, συντάσσεται κατ’ έτος Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον απολογισµό και ισολογισµό του Κράτους. Αποκαλύπτονται κατ’ έτος µύρια όσα, αλλά ουδείς ασχολείται. Το ίδιο το Ανωτάτο ∆ικαστήριο, µάλιστα, φαίνεται να έχει εξοικειωθεί στον ρόλο του «βοώντος εν ερήµω». Στην Έκθεση για το 2014, λόγου χάριν, αναφέρεται χαρακτηριστικά (σελ. 30) : «Παρά τις επανειληµµένες επισηµάνσεις του ∆ικαστηρίου σε ∆ιαδηλώσεις προηγούµενων οικονοµικών ετών, διαπιστώνεται και κατά το υπό εξέταση οικονοµικό έτος η µη ύπαρξη µητρώου παγίων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής ∆ιοίκησης». Και, µεταξύ άλλων, µαθαίνουµε και για κάποια repos ύψους µόλις € 97.153.994.700,95 (σηµ. : 97 δις). Η σχετική δαπάνη εξυπηρέτησης αυτών των repos υποδεικνύεται απλώς ως «µη προβλεφθείσα στον προϋπολογισµό» (σελ. 10). Ακούσατε κάτι σχετικό ; Κάτι που να εξηγεί γιατί η «επιτυχηµένη» κυβέρνηση χρειάσθηκε «παροχή ρευστότητας», και µάλιστα αυτού του συνολικού ύψους ; Αν – αν ! – πάντως το κρίνετε σηµαντικό, πρόκειται «για πλάτες» των κυβερνόντων στους προκατόχους τους. Και η γενική εικόνα, περί σεβασµού συνταγµατικών θεσµών, είναι εύγλωττη. Για την πλήρη εικόνα σας για τα τεκταινόµενα, θα επικαλεσθώ και ένα πολιτικό δεδοµένο. Ιδού απόσπασµα κειµένου µε ηµεροµηνία 20 Φεβρουαρίου του 2015 : εφαρµογή µεταρρυθµίσεων που έπρεπε να είχαν εφαρµοστεί εδώ και πολύ καιρό για την καταπολέµηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής και τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας της δηµόσιας διοίκησης Αυτή η πλήρως απαξιωτική αναφορά στα πεπραγµένα των προηγουµένων κυβερνήσεων, δεν είναι κάποια αντιπολιτευτική κορώνα. Ούτε λίγο, ούτε πολύ – είναι επίσηµη «∆ήλωση Eurogroup». Στο άρθρο Ανατοµία της προτάσεως των δανειστών (3/7/15) έχω στοιχειοθετήσει : Η σε βάθος ανάγνωση [ενν. : της προτάσεως]αποκαλύπτει αβίαστα την αποτυχία των προηγουµένων κυβερνήσεων. Όχι µόνο τις ολιγωρίες και ανεπάρκειες, αλλά – πρώτα από όλα ! – την συστηµατική και επιτήδεια συντήρηση της «παράγκας». Η σχετική παράγραφος της «∆ήλωσης του Eurogroup της 20ης Φεβρουαρίου» θα είχε – υπό κανονικές συνθήκες – προκαλέσει πολιτικό σεισµό. Γιατί δεν προκάλεσε αλήθεια ; Φίλες/Φίλοι, Επικαλούµαι ενδεικτικά αυτά τα τρία στοιχεία του παρελθόντος για να υποδείξω ακριβώς τον κίνδυνο να εξυπηρετήσετε – άθελά σας ! – τα τρέχοντα σχέδια αυτής της παράγκας. Πώς ; Μιλώντας για λεπτοµέρειες συνταγµατικών αλλαγών, στα πλαίσια του άρθρου 110 κ.λ.π., κ.λ.π. Την ίδια στιγµή που – θρασύτατα – η παράγκα κάνει «λάστιχο» τις διατάξεις του εν ισχύει Συντάγµατος. Ενδεικτικά και µόνον είναι όσα προανέφερα. Εν ολίγοις : Η γνωστή ως «αριστερή παρένθεση» δεν είναι παρά µία εκδοχή γνωστής τυπικής τακτικής κακοµαθηµένου βουτυρόπαιδου. Σκεφθείτε – µέρες που ‘ναι – τον εύπορο µπαµπά να δίνει χρήµατα στον κανακάρη του για να φροντίσει για το βάψιµο του εξοχικού, εν όψει Πάσχα. Ο περί ου, αντί να φροντίσει για βαψίµατα, παίζει τα χρήµατα σε ένα «σίγουρο άλογο» και τα χάνει. Και, για να καλυφθεί, απλώς βάζει φωτιά στο σπίτι. Μόνον που κάποια στιγµή, µοιραία, ο εύπορος µπαµπάς ανακαλύπτει ότι στο εξοχικό δεν µπήκε ποτέ µπογιατζής πριν τη φωτιά … Κάπως έτσι, µία όλως φαιδρή κυβέρνηση, µε τα οφθαλµοφανή λάθη της, καλύπτει αφελώς αυτά που αποκάλυπτε ολόκληρο Eurogroup, µαζί και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Και η παράγκα ετοιµάζεται να επανέλθει. Αγνή και παρθένος πιά. Η παρθενορραφή προκύπτει παραστατικώς, εκ συγκρίσεων µε τα µεσολαβήσαντα χειρότερα. Επιτηδείως κατασκευασµένα και υποδαυλισµένα. Φίλες/Φίλοι, Για να µιλήσουµε σοβαρά για ΡΙΖΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, δεν είναι δυνατόν να µιλάµε στα συνήθη πλαίσια, ούτε στα στενώς συνταγµατολογικά. ∆εν είναι δυνατόν, επί πλέον, να περιµένουµε ότι αυτή η ριζική αλλαγή θα υιοθετηθεί από δύο διαδοχικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Ούτε είναι δυνατόν να περιµένει η χώρα µας. Τώρα πιά, κατεβαίνουν στους δρόµους και διαδηλώνουν γραβάτες και ταγιέρ. Θα περιµένετε να αποδειχθεί a posteriori ότι η ευγενική προσπάθειά σας είναι ατυχώς αλυσιτελής ; Ακόµη, από νοµικής πλευράς και επί του προκειµένου, εκτιµώ ότι δεν είναι δυνατόν να αγνοηθεί ότι η αρχική µορφή του παρόντος Συντάγµατος εγκρίθηκε µε δηµοψήφισµα. Η αλλαγή από βασιλευοµένη σε προεδρευοµένη δηµοκρατία – όπως γνωρίζετε κάλλιον εµού – δεν έγινε µε συνταγµατικώς προβλεπόµενη διαδικασία. Και οι περιστάσεις είναι κατά πολύ δυσχερέστερες. Ακόµη περισσότερο, είναι κατά πολύ µεγαλύτερες οι άµεσες ανάγκες. Από την άλλη, από ουσιαστικής πλευράς, δεν είναι δυνατόν να µιλάµε σοβαρά για ριζική αλλαγή, χωρίς να έχουµε εδραία άποψη για την ρίζα του προβλήµατος. Πέρα από τρέχουσες παράγκες και τα συναφή, χρειάζεται να δούµε τι φταίει στο Σύνταγµα. Ποιό ακριβώς είναι αυτό το συστηµατικό σφάλµα που παράγει και συντηρεί παράγκες. Περαιτέρω, αν σας ενδιαφέρει η ιδέα της αριστοδηµοκρατίας, που έχω δηµοσίως προτείνει, είµαι στην διάθεσή σας για µία διάλεξη. Τίτλος : Εώµεν τους νόµους καθεύδειν. Τέλος, ευκαιρίας δοθείσης, µήπως θα µπορούσατε να δείτε λίγο και το θέµα µε το δηµοψήφισµα της 5ης Ιουλίου 2015 ; Πώς είναι δυνατόν – διερωτώµαι ο µη νοµικός – νόµοι να ακυρώνουν ευθέως δηµοψήφισµα, και µάλιστα ευρείας πλειοψηφίας του ύψους του 61,3% ;

Κόρινθος 30 Μαρτίου 2016 Κώστας Τζαναβάρας σύµβουλος µηχανικός – συγγραφέας ελεύθερος σκοπευτής πολιτικός ktz1958@gmail.com

ΑΝΑΓΚΗ ΝΕΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Αρθρο του Δημ.Α.Σιδερή,Ομ. Καθηγ.Καρδιολογίας

Σειρά κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί ανίκανη να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της χώρας μας, που έχουν γιγαντωθεί. Είναι απίθανο ότι όλοι οι πολιτικοί μας την τελευταία δεκαετία είναι ανίκανοι. Τα σταθερά αυξανόμενα ποσοστά αποχής στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις είναι ενδεικτικά. Αν ήταν ζήτημα προσώπων ή κομμάτων, θα αυξάνονταν τα ποσοστά της λευκής ψήφου. Η άρνηση ψήφου υποδηλώνει ότι το σύστημα είναι προβληματικό. Πολλοί συγγραφείς έχουν προχωρήσει στην αναζήτηση των αιτίων. Συνήθως καταλήγουν στο ότι φταίνε είτε οι πολιτικοί μας ή ο λαός που δεν έχει παιδεία και ωριμότητα αφού αυτούς εκλέγει. Επειδή όμως η παιδεία και η ωριμότητα αναπτύσσονται από την πολιτεία και τους πολιτικούς, η κατάληξη είναι φαύλος κύκλος. Η διέξοδος βρίσκεται προφανώς στην καθιέρωση ενός διαφορετικού συστήματος, που σημαντικό βήμα προς αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό σύνταγμα. Μια πρόταση είναι να στηρίζεται στη δημοκρατική παράδοση των προγόνων μας, προφανώςχωρίς να είναι αντίγραφό της.

«ΛΕΓΩ Δ’ ΟΙΟΝ ΔΟΚΕΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΝ ΜΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΗΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΑΣ ΑΡΧΑΣ, ΤΟ Δ’ ΑΙΡΕΤΑΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΟΝ»(Αριστοτέλης). Η ουσία της δημοκρατίας είναι η επιλογή των αρχόντων με κλήρο, ενώ της ολιγαρχίας με εκλογές. Ολιγαρχία ήταν η Ρωμαϊκή respublica, όπως και όλες οι σύγχρονες «δημοκρατίες» που οι ξένοι τις ονομάζουν ρεπούμπλικες (π.χ. République française). Ένα σύγχρονο δημοκρατικό σύνταγμα κατάλληλο για την Ελλάδα θα όφειλε, προτείνω, να έχει τους ακόλουθους σκοπούς:

Μεγιστοποίηση της λαϊκής κυριαρχίας. Εκπροσώπηση στη Βουλή τέτοια που να εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή ταύτιση της δημογραφίας της με εκείνη των πολιτών (ισοπολιτεία). Ελαχιστοποίηση του πελατειακού κράτους. Ελαχιστοποίηση της δυνατότητας λαϊκισμού και δημαγωγίας. Ελαχιστοποίηση ανεξέλεγκτων πολιτικών κρίσεων. Ελαχιστοποίηση δαπανών από την ανανέωση της βούλησης των πολιτών. Σαφή περιγραφή του κράτους (σύνορα). Ανεξιθρησκεία.Προώθηση της γλωσσικής επάρκειας των Ελλήνων με ευχερέστερηγραπτή έκφραση των σκέψεών τους (ισηγορία). Ενίσχυση της ανεξαρτησίας των τριών εξουσιών, εκτελεστικής, νομοθετικής, δικαιοσύνης (ισονομία).

Οι παραπάνω στόχοι στηρίζονται πρώτιστα στο πρώτο άρθρο του Συντάγματος, που οφείλει να διατυπωθεί απλά: «Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι δημοκρατία». Η βουλή, για να εκφράζει τη λαϊκή βούληση, οφείλει να αποτελείται από βουλευτές κληρωμένους από το σύνολο του λαού. Υπενθυμίζεται ότι οι εκπαιδευμένοι, έξω από την ειδικότητά τους είναι τόσο αρμόδιοι να κρίνουν όσο και οι ανειδίκευτοι. Και η βουλή οφείλει να εκφράζει τη βούληση του λαού και τα μέλη τους να διαθέτουν απλώς κοινό νου. Η κλήρωση των βουλευτών καθιστά σχεδόν αδύνατη την πελατειακή σχέση. Οι κληρωτοί βουλευτές ψηφίζουν μεταξύ τους τον πρόεδρο, ενδεχομένως μεταξύ βουλευτών με συγκεκριμένες προδιαγραφές. Η συχνή (και ανέξοδη) ανανέωση της βουλής, π.χ. κατά το ένα τρίτο ετησίως, απομακρύνει την πιθανότητα ανεξέλεγκτων πολιτικών κρίσεων. Αντίθετα από τη βουλή, η κυβέρνηση οφείλει να απαρτίζεται από άτομα με γνώση και πείρα της πολιτικής, με άποψη που εκφράζεται από το κόμμα στο οποίο ανήκουν. Απαιτεί εκλογή. Η βουλή εκλέγει ποιουςθεωρεί κατάλληλους για κυβέρνηση, επιλέγοντας κόμμα. Η δικαιοσύνη σε πολλά μέρη του κόσμου εξακολουθεί να αποδίδεται από κληρωτά μέλη (ενόρκους), με την ευθύνη νομικών (προέδρων, εισαγγελέων, συνηγόρων) οι οποίοι γνωρίζουν άριστα τη νομολογία, αλλά δεν είναι αυτοί που αποφασίζουν. Οι νομικοί αποφασίζουν για τον Πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου όπου κρίνονται δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια οι αποφάσεις των δικαστηρίων. Για τον περιορισμό της πιθανότητας να εκτραπεί ηδημοκρατία προς το λαϊκισμό/δημαγωγία, έχω προτείνει αλλού (Δημοκρατία, dimitrissideris.wordpress.com) την ύπαρξη ενός παράλληλου σώματος γερουσίας που τα μέλη της επιλέγονταιexofficio ως τέως επικεφαλής των τριών εξουσιών (τέως πρωθυπουργοί, πρόεδροι βουλής, πρόεδροι Ανώτατου Δικαστηρίου). Ο τίτλος του τέως τους απαλλάσσει από τρέχουσες πιέσεις που μπορούν να επηρεάζουν τη γνώμη τους. Η γερουσία είναι υπεύθυνη ναψηφίζει νόμους πάνω σε θέματα με μακροπρόθεσμες συνέπειες (δικαιώματα μειονοτήτων, ελευθερία έκφρασης κλπ). Το όλο σύστημα συντονίζει πρόεδρος δημοκρατίας άμεσα εκλεγόμενος από το λαό.

Για τη διοίκηση της χώρας, οι Αθηναίοι είχαν επιλέξει κάθετο και οριζόντιο διαχωρισμό των πολιτών. Για τα σύγχρονα δεδομένα μας, ο κάθετος διαχωρισμός αντιστοιχεί σε κατανομή κατά περιφέρειες και δήμους. Σ΄ αυτούς τους οργανισμούς μπορούν να εκχωρηθούν σημαντικές πρωτοβουλίες. Καθώς ο κίνδυνος αποσχιστικών τάσεων δεν μπορεί να αποκλεισθεί, υπάρχει ανάγκη και για οριζόντιο διαχωρισμό της χώρας, σε πανελλήνια συνδικαλιστικά και επαγγελματικά σωματεία. Τα διοικητικά συμβούλια όλων αυτών των σωμάτων οφείλουν να είναι κληρωτά, με αιρετούς από αυτά τα σώματα τους επικεφαλής τους (περιφερειάρχες, δημάρχους, προέδρους συνδικαλιστικών και επαγγελματικών οργάνων), που οφείλουν να έχουν κάποιες προδιαγραφές.

Η ισηγορία των πολιτών οφείλει να είναι προφορική και γραπτή. Η δυνατότητα γραπτής επικοινωνίας στην αρχαιότητα εξασφαλίσθηκε με την επινόηση του Ελληνικού αλφαβήτου, που στηριζόταν στην αρχή ότι για κάθε προφερόμενο φθόγγο υπήρχε ένα μόνο γράμμα και κάθε γράμμα προφερόταν ως ένας μόνο φθόγγος. Η απλότητά του κατέστησε το σύνολο των Ελλήνων τον πρώτο εγγράμματο λαό. Με την εξέλιξη της γλώσσας στις χιλιετίες η απλή γραπτή απεικόνιση της γλώσσας χάθηκε και σήμερα υπάρχουν πολλαπλοί τρόποι να γραφούν κάποιοι φθόγγοι, έτσι που η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων είναι ανίκανοι να γράψουν ένα κείμενο χωρίς ορθογραφικό λάθος, διστάζοντας έτσι να παρουσιάζουν γραπτά τις απόψεις τους (Φωνητική γραφή, dimitrissideris.wordpress.com).  Ι χρίσι τις φονιτικίςγραφίς (όπος αφτί τι στιγμί) ίνεανίκιασίμερα κε προκσενί έντονα αρνιτικάσυνεσθίματαοςαιδία. Ι ανάγνοσί τις καθιστερί έναντι τις ιστορικίς, αλά δεν εμποδίζιτινκατανόισι του κιμένου. Από τινάλι σχεδόν το σίνολο τον μορφομένονΕλίνοναδινατούν να γράπσουνκίμενο μιας σελίδας χορίς ορθογραφικό λάθος. Ι αλαγί ορθογραφίας όστε να γίνιφονιτικί, θα επιτρέπσι σε όλους τους αποφίτους τις πρότιςδιμοτικού να εκφράζουν γραπτά τις απόπσις κε τι βούλισίς τους. Ι αποκατάστασι τις αρχίς του Ελινικούαλφαβίτουίνε πιθανός απαρέτιτι για τινισιγορία.

 

 

 

Τις πταίει; Ευρεία Συνταγματική Αναθεώρηση για Προεδρική Δημοκρατία

Άρθρο του δικηγόρου Μανώλη Νικολούδη

Eν μέσω μιας οικονομικής κρίσεως, της οποίας ο πυθμένας δεν έχει φανεί ακόμα, το μέγεθός της εξάλλου θα αποτιμηθεί μετά την παρέλευσή της (εάν κάποτε συμβεί), όλοι αναρωτιόμαστε τι πρέπει να κάνουμε, τι πρέπει να παράξουμε, πώς να κυβερνηθούμε, πώς θα βρουν δουλειά οι άνεργοι, πώς θα διασωθεί το ασφαλιστικό μας σύστημα, πώς θα φανεί στον ορίζοντα αυτή η περιβόητη και πολυπόθητη πλέον ανάπτυξη. Oλοι και όλα μάς φταίνε και κυρίως οι ξένοι που δεν μας αγαπούν, που δεν μας βοηθούν, που θέλουν να μας κατακτήσουν με τις οικονομίες τους και δεν μας δανείζουν πλέον. Πολλά κακώς κείμενα μάς έφεραν σε αυτήν την κατάσταση και φταίμε εμείς που δεν τα αλλάξαμε από μόνοι μας φθάνοντας στην εξωτερική επιβολή, την οποία, μερικοί φανατικοί την ονομάζουν -όχι αδίκως- υποτέλεια. Το μεγαλύτερο κακό, που ανεχόμαστε αδιαμαρτύρητα και το οποίο είναι η αιτία της δημιουργίας των κακώς κειμένων, είναι η μορφή του πολιτεύματος. Να κυβερνάται δηλαδή μια χώρα σαν τη δική μας, στην κατάσταση που βρίσκεται -με τον ενδοφλέβιο ορό και τη μάσκα οξυγόνου- βάσει της αρχής της δεδηλωμένης, βάσει δηλαδή της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που δεν είναι σταθερή, που στηρίζεται σε πλειοψηφία, συνήθως, μιας δεκάδος το πολύ βουλευτών, που απειλούν να ρίξουν την κυβέρνηση και τον εκάστοτε πρωθυπουργό εάν δεν τους υπουργοποιήσει. Εχουμε εν ολίγοις έναν πρωθυπουργό που εξαρτάται από 5 – 6 βουλευτές, αναγκαζόμενο έτσι από την πρώτη ημέρα της εκλογής του να σκέφτεται εάν καταφέρει να κυβερνήσει για ένα εξάμηνο και πώς θα επανεκλεγεί. Μπορεί κάτω από τέτοιες συνθήκες να κυβερνήσει; Να παράξει έργο; Να λάβει δυσμενή μέτρα (εάν χρειαστεί) για τον λαό, για τους ψηφοφόρους του; Είναι ρομαντικό και ουτοπία και εάν παρά ταύτα κάνει την υπέρβαση, θα αυτοκτονήσει πολιτικά. Επιλέγει, λοιπόν, την άλλη οδό, τη φθηνή και εύκολη, την πεπατημένη, αυτή του λαϊκισμού, με μοναδικό του μέλημα τη μακροημέρευσή του στο Μέγαρο Μαξίμου.

Τα αποτελέσματα γνωστά, τα ζήσαμε και τα ζούμε στο πετσί μας και ο χρόνος περνά εις βάρος μας, βαδίζοντες ολοταχώς ως χώρα στην καταστροφή. Τι θα άλλαζε αν είχαμε Προεδρική Δημοκρατία, αφού η νοοτροπία μας δεν αλλάζει; θα μπορούσε να πει κάποιος. Η απάντηση είναι ότι το πολίτευμα θα διαμόρφωνε αναγκαστικά και τη νοοτροπία μας, θα την άλλαζε, θα μας ανάγκαζε να σκεφτούμε αλλιώς, να είμαστε πλέον σοβαροί στις πολιτικές μας αποφάσεις και επιλογές και όχι να κτυπούμε άκριτα παλαμάκια στον κάθε αρχηγό, βουλευτή, κομματάρχη, παράγοντα. Προεδρική δημοκρατία έχουν οι Η.Π.Α., η Ρωσία, η Γαλλία, η Κύπρος και προσπαθεί να γίνει η γείτονα Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν. Σε σχετική δημοσκόπηση το 2007, οι πολίτες αποδέχονται το σύστημα αυτό (της Προεδρικής Δημοκρατίας) σε ποσοστό 46,8% έναντι του ισχύοντος, της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας 39,9% και της Βασιλευόμενης Δημοκρατίας σε ποσοστό 11,6%. Προσοχή: σε περίοδο πλήρους οικονομικής άνθισης (στρεβλής μεν) των πάντων!!

Η Προεδρική Δημοκρατία αφενός είναι πιο κοντά προς την άμεση Δημοκρατία που γεννήθηκε στη χώρα μας και αφετέρου, θα μπορούσε να δώσει μια άλλη ώθηση στα πολιτικά πράγματα και κυρίως, θα μπορούσε να δρομολογήσει αλλαγές (περιορισμός θητειών προέδρου, ασυμβίβαστο βουλευτή – υπουργού, διάρρηξη των ανίερων πελατειακών δεσμών της σημερινής πολιτικο-οικονομικής ελίτ, πλήρη διάκριση των εξουσιών, καθιέρωση της απλής αναλογικής, ανεξαρτησία της γνώμης των βουλευτών, νομοθέτηση σύμφωνα με την απόλυτη πλειοψηφία των αντιπροσώπων του λαού κ.ά.), που πολύ δύσκολα θα μπορέσουν να θεσμοθετηθούν εάν διατηρηθεί το παρόν πολίτευμα της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Αντιθέτως η Προεδρευόμενη Δημοκρατία είναι ένα ολιγαρχικό ουσιαστικά σύστημα που “γέννησε” και κατόπιν στηρίχτηκε σε μια πολιτική ελίτ με χαρακτηριστικά οικογενειοκρατίας, νεποτισμού και κλειστής κάστας. Ενα σύστημα που στηρίζεται σε πολιτικές ισορροπίες τρόμου και έχει θεσμοποιήσει την έννοια του πολιτικού κόστους. Ενα σύστημα που χρειάζεται την ενισχυμένη αναλογική για να υπάρξει. Ενα σύστημα ανίκανο στην πράξη να εφαρμόσει την απαραίτητη διάκριση εξουσιών και επομένως ένα σύστημα άδικο και αναξιοκρατικό.

Ενα σύστημα τέλος, ανίκανο λόγω δομής να θεσμοθετήσει τακτική ημερομηνία εκλογών, περιορισμό θητειών πρωθυπουργού, ενιαία νομοθεσία για τη δομή και λειτουργία των κομμάτων που να τηρείται και τέλος, ένα σύστημα που έχει λόγους να ελέγχει τη Δικαιοσύνη, αφού πρέπει να διατηρεί αλώβητο ένα ολόκληρο πλέγμα διαπλεκόμενων συμφερόντων και ατόμων που έχει ανάγκη για να επιβιώνει και να αναπαράγει την εξουσία του. Ο λαός, λοιπόν, αν θέλει να καλυτερέψει τις συνθήκες διαβίωσής του και να εξυγιάνει το σαθρό πολιτικό σύστημα, να πάψει να κάνει απεργίες και πορείες για το θεαθήναι και για τις εντυπώσεις, να συσπειρωθεί και δυναμικά να απαιτήσει ευρεία συνταγματική αναθεώρηση με αλλαγή του πολιτεύματος από την Προεδρευόμενη (Πρωθυπουργική) στην Προεδρική Δημοκρατία. Το συντομότερον δυνατόν γιατί οι καιροί ου μενετοί…

Πηγή: Χανιώτικα νέα.

Τουρκία: Πέρασε η συνταγματική αναθεώρηση για «ισόβιο» Ερντογάν

Άγκυρα
Η Τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου κατά τη δεύτερη ανάγνωσή του το σχέδιο συνταγματικής αναθεώρησης που θα επιτρέψει την ενίσχυση των εξουσιών του Ταγίπ Ερντογάν, ανοίγοντας το δρόμο να τεθεί το νέο Σύνταγμα προς έγκριση σε δημοψήφισμα την Άνοιξη.

«Ο λαός μας θα έχει την τελευταία λέξη σε αυτό το θέμα και θα πάρει την τελική απόφαση» δήλωσε μετά την ψηφοφορία ο πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ.

Το σχέδιο εγκρίθηκε με 339 ψήφους υπέρ, 9 περισσότερες από την πλειοψηφία των 3/5 που απαιτούνταν για να τεθεί η μεταρρύθμιση σε δημοψήφισμα.

Η συνταγματική αναθεώρηση προβλέπει μεταξύ άλλων την μεταφορά στον Πρόεδρο της χώρας εκτελεστικών εξουσιών που ανήκουν μέχρι σήμερα στον πρωθυπουργό.

Η έγκριση του σχεδίου θεωρείτο δεδομένη έπειτα από την στήριξη που παρείχε στο κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) το εθνικιστικό MHP.

Η πλειοψηφία των βουλευτών υποστηρίζει ότι το σχέδιο προεδροποίησης του πολιτειακού συστήματος είναι απαραίτητο για την διασφάλιση της σταθερότητας με την αντιπολίτευση να απορρίπτει την πολιτειακή μεταβολή προς την προεδρική Δημοκρατία, καταγγέλλοντας αυταρχική εκτροπή του προέδρου Ερντογάν.

Τα βασικά σημεία της Αναθεώρησης

Το νομοσχέδιο προβλέπει την πλήρη μεταβίβαση της εκτελεστικής εξουσίας στον Πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος θα ορίζει πλέον και τους υπουργούς της κυβέρνησης. Επίσης θα διορίζει έναν ή δύο αντιπροέδρους της κυβέρνησης, ενώ πλέον δεν θα υπάρχει πρωθυπουργός.

Το ισχύον Σύνταγμα, το οποίο υιοθετήθηκε το 1982 μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980, διασφαλίζει την ελευθερία των δικαστηρίων απέναντι σε κάθε «όργανο, αρχή, πρόσωπο ή υπηρεσία». Όμως βάσει της συνταγματικής αναθεώρησης που εγκρίθηκε, ο Πρόεδρος έχει την εξουσία να επεμβαίνει άμεσα στον δικαστικό τομέα.

Ο Ερντογάν κατηγορεί τις δικαστικές αρχές ότι χειραγωγούνται από τον αυτοεξόριστο στις ΗΠΑ πρώην ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο η Άγκυρα θεωρεί υπεύθυνο για την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο.

Πλέον ο Πρόεδρος και το Κοινοβούλιο θα επιλέγουν από κοινού τέσσερα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Δικαστών και Εισαγγελέων, το οποίο έχει την αρμοδιότητα να διορίζει και να αποπέμπει τους δικαστικούς υπαλλήλους. Το Κοινοβούλιο θα επιλέγει μόνο του επτά μέλη.

Τα στρατιωτικά δικαστήρια, τα οποία έχουν καταδικάσει στο παρελθόν στην εσχάτη των ποινών πολλούς αξιωματικούς, ακόμη και τον πρώην πρωθυπουργό Αντνάν Μεντερές μετά το πραξικόπημα του 1960, θα καταργηθούν.

Βάσει της συνταγματικής μεταρρύθμισης, κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα μπορεί να κηρύσσεται σε περίπτωση «εξέγερσης κατά της πατρίδας» ή «βίαιων ενεργειών που θέτουν το έθνος σε κίνδυνο διχασμού», όπως μετέδωσε το πρακτορείο Anadolu.

Ο Πρόεδρος θα αποφασίζει αν θα κηρύξει ή όχι κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προτού υποβάλει την πρότασή του στο κοινοβούλιο. Αυτό θα αποφασίζει αν θα μειώνει τη διάρκειά της, αν θα την παρατείνει ή αν θα την άρει, διευκρινίζει η ίδια πηγή.

Αρχικά η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν θα μπορεί να ισχύει για περισσότερους από έξι μήνες και στη συνέχεια θα μπορεί να παρατείνεται για 4 μήνες κάθε φορά.

Ο αριθμός των βουλευτών θα αυξηθεί από 550 σε 600, αντίθετα θα μειωθεί από τα 25 έτη στα 18 η ηλικία στην οποία μπορεί κάποιος να εκλεγεί βουλευτής. Πλέον οι βουλευτικές εκλογές θα διεξάγονται ταυτόχρονα με τις προεδρικές, κάθε πέντε χρόνια, αντί για κάθε τέσσερα που ισχύει ως τώρα.

Το Κοινοβούλιο θα εξακολουθήσει να έχει την εξουσία να καταθέτει, να τροποποιεί ή να ακυρώνει νόμους. Επίσης διατηρεί την εξουσία ελέγχου, με τη δυνατότητα να συντάσσει εκθέσεις για κάποιες υποθέσεις.

Το Κοινοβούλιο θα ελέγχει τις ενέργειες του Προέδρου, όμως αυτός θα μπορεί να εκδίδει διατάγματα που θα αφορούν τους τομείς της εκτελεστικής του εξουσίας. Αντίθετα το νομοσχέδιο αναφέρει ρητά ότι ο Πρόεδρος δεν θα μπορεί να εκδίδει διατάγματα για θέματα τα οποία ρυθμίζονται ξεκάθαρα από τους νόμους.

Στην περίπτωση που ο Πρόεδρος κατηγορηθεί ή θεωρηθεί ύποπτος ότι διέπραξε εγκληματική ενέργεια, το Κοινοβούλιο θα μπορεί να ζητεί να διεξαχθεί έρευνα.

Το προσχέδιο της συνταγματικής μεταρρύθμισης αναφέρει την 3η Νοεμβρίου 2019 ως ημερομηνία για τις επόμενες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές.

Για να είναι κανείς υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές θα πρέπει να είναι Τούρκος πολίτης επί τουλάχιστον 40 χρόνια και να έχει κάνει ανώτατες σπουδές. Ο Πρόεδρος θα εκλέγεται για μια πενταετή θητεία και θα μπορεί να επανεκλεγεί μία ακόμη φορά μόνο.

Ο Ερντογάν εξελέγη πρόεδρος τον Αύγουστο του 2014 στις πρώτες άμεσες εκλογές προέδρου, αφού διετέλεσε περισσότερα από δέκα χρόνια πρωθυπουργός της Τουρκίας. Αν ο ανώτατος αριθμός θητειών ξεκινήσει να ισχύει από τις εκλογές του 2019, κάτι που ακόμη δεν έχει ξεκαθαριστεί, ο Ερντογάν ενδέχεται να παραμείνει στην εξουσία ως το 2029.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ/Reuters

Χωρίς Γ. Κιμούλη τελικά η Επιτροπή για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

 

Δεν θα συμμετάσχει τελικά στην Επιτροπή Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση ο ηθοποιός και σκηνοθέτης κ. Γιώργος Κιμούλης. Δεν περιλαμβάνεται στα πρόσωπα που θα οργανώσουν τη δημόσια διαβούλευση για τη συνταγματική αναθεώρηση και την καταγραφή των σχετικών προτάσεων της Κοινωνίας Πολιτών.
Η απόφαση σύστασης της Επιτροπής η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ (Τεύχος Β’ 4116/21.12.2016) το βράδυ της Τετάρτης με την υπογραφή του πρωθυπουργού κ. Αλέξη Τσίπρα και έχει δέκα μέλη. Θυμίζουμε ότι τον περασμένο Οκτώβριο ο ίδιος ο Πρωθυπουργός είχε παρουσιάσει στο Μαξίμου τα πρόσωπα που θα τη συγκροτούν και διατυπώθηκαν επιφυλάξεις για τον ρόλο που έχει να διαδραματίσει και την έλλειψη εμπειρίας σε συνταγματικά ζητήματα από τα μέλη της, με ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσία του κ. Κιμούλη.
Τότε είχε προκληθεί σάλος για την επιλογή του καθηγητή και επίτιμου αντιπρόεδρου του ΣτΕ κ. Πέτρου Παραρά, αναφορικά με το γεγονός ότι συμμετείχε στην επιτροπή εκλαΐκευσης του Συντάγματος της χούντας – παραιτήθηκε άμεσα, επικαλούμενος ότι η συμμετοχή στην επιτροπή «δεν προϋποθέτει οπωσδήποτε νομικές γνώσεις και δη δημοσίου δικαίου», αλλά και αντιδρώντας στις «αήθεις και έωλες επιθέσεις στο πρόσωπό μου».
Τώρα δεν μετέχει και ο κ. Κιμούλης στην Επιτροπή η οποία κατά τα άλλα είναι ως προς τη σύνθεσή της με τα ίδια πρόσωπα που είχαν αναγγελθεί προ διμήνου:
* Μιχάλης Σπουρδαλάκης, κοσμήτορας Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ως πρόεδρος.
* Ανδρέας Δημητρόπουλος, ομότιμος καθηγητής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
* Αθανάσιος Δημόπουλος, πρύτανης Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
* Ιωάννης Γκόλιας, πρύτανης Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
* Ναπολέων Μαραβέγιας, καθηγητής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
* Νίκος Μουζέλης, ομότιμος καθηγητής London School of Economics.
* Ειρήνη Δούρου, περιφερειάρχης Αττικής.
* Κωνσταντίνος Αγοραστός, πρόεδρος Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ).
* Κωνσταντίνος Μίχαλος, πρόεδρος Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας.
* Αναστάσιος Τζήκας, πρόεδρος Συνδέσμου Εταιρειών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας.
Όπως επισημαίνεται στην απόφαση του Πρωθυπουργού (Αριθμ. Υ222/20.12.2016) η Επιτροπή θα ολοκληρώσει το έργο της τον Σεπτέμβριο του 2017 με τη σύνταξη έκθεσης και την υποβολή στον Πρωθυπουργό καθώς και σε όλα τα κόμματα του Κοινοβουλίου.
Ορίζεται ότι έργο της Επιτροπής είναι:
* Η οργάνωση της διεξαγωγής των δράσεων διαβούλευσης στο σύνολο της επικράτειας με τη συμμετοχή επιστημονικών και κοινωνικών φορέων, κινήσεων πολιτών, συλλογικοτήτων και μεμονωμένων πολιτών
* Η διοργάνωση συνελεύσεων ή εκδηλώσεων στις έδρες των 13 περιφερειών της χώρας για την καταγραφή, συγκέντρωση, μελέτη και επεξεργασία των συμπερασμάτων της δημόσιας συζήτησης που έγινε με τις συλλογικότητες
* Η μέριμνα για τη δημιουργία ιστοσελίδας ελεύθερης πρόσβασης, όπου οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν τις απόψεις τους επί των θεμάτων της δημόσιας διαβούλευσης.
Ο κ. Τσίπρας είχε δηλώσει τον περασμένο Οκτώβριο ότι εκπροσωπούνται όχι μόνο διαφορετικοί επαγγελματικοί χώροι ή ακαδημαϊκοί, αλλά και το ευρύτερο φάσμα των απόψεων που υπάρχει στην ελληνική κοινωνία. Είχε επίσης τονίσει ότι «πρέπει να απασχολήσει ει δυνατόν τον τελευταίο πολίτη για το τι πρέπει να αλλάξει και τι όχι, ποια είναι η γνώμη και η άποψη σε σχέση με το θεσμικό πλαίσιο για τη συγκρότηση όλων των διαδικασιών, γιατί το Σύνταγμα διέπει ως θεσμικό πλαίσιο όλες τις διαδικασίες του πολιτεύματος, της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής ζωής».
Η ΝΔ είχε παρατηρήσει ότι οι διαδικασίες της αναθεώρησης του Συντάγματος ξεκινούν και ολοκληρώνονται στη Βουλή, ενώ η επιτροπή αυτή δεν έχει καμιά θεσμική υπόσταση και κύρος. Η αξιωματική αντιπολίτευση ενέταξε την υπόθεση αυτή στο πλαίσιο τεχνασμάτων αποπροσανατολισμού της κυβέρνησης.
Πάντως, τον Οκτώβριο είχε εκφραστεί και δυσαρέσκεια από τους δημάρχους! Είχαν επισημάνει ότι η Επιτροπή είναι χωρίς εκπροσώπηση του πρώτου βαθμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Από την άλλη πλευρά, συμμετέχουν δύο περιφερειάρχες, Θεσσαλίας κ. Αγοραστός και Αττικής κυρία Δούρου.
πηγή :TO BHMA-Μπίτσικα Παναγιώτα

 

Γ. Σούρλας: Στις καλένδες η αναθεώρηση του Συντάγματος

Πέρασαν τέσσερις μήνες από την αναζωπύρωση μιας ακόμη συζήτησης για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού, συγκροτήθηκε τότε πολυμελής Επιτροπή, που επιφορτίστηκε με το «έργο διαλόγου προκειμένου να κατατεθούν συγκεκριμένες προτάσεις για την επικείμενη αναθεώρηση». Αποφασίστηκε, μάλιστα, οι διαβουλεύσεις να ολοκληρωθούν την άνοιξη του 2017.

Η άνοιξη έρχεται, η προθεσμία εκπνέει και ο διάλογος δεν άρχισε ακόμη ή τουλάχιστον δεν δημοσιοποιήθηκε κάτι σχετικό, εκτός αν διεξάγεται στα πλαίσια μυστικών απορρήτων διαδικασιών.
Για ακόμη μια φορά φαίνεται ότι δεν αποτελεί προτεραιότητα, η αναγέννηση του πολιτικού συστήματος, που κατέρρευσε κάτω από το βάρος της διαφθοράς και της διαπλοκής, φαινόμενα που οδήγησαν τη χώρα στη χρεοκοπία και την εθνική ταπείνωση.

Μετά από όλα αυτά εύλογα προβάλλει το ερώτημα: σε τι μπορεί να ελπίζει κανείς, όταν δεν υπάρχει ενδιαφέρον για ζητήματα μείζονος σημασίας, όπως είναι η αναθεώρηση του Συντάγματος, τα οποία δεν απαιτούν δαπάνες, ούτε και έγκριση των δανειστών.

Αν υπήρχε πολιτική βούληση, θα είχαν αρχίσει οι διαδικασίες αναθεώρησης, γιατί αν προκηρυχθούν εκλογές -για τις οποίες κυβέρνηση και κόμματα φαίνεται να προετοιμάζονται- και δεν έχει χαρακτηριστεί η παρούσα Βουλή προαναθεωρητική, τότε η αναθεώρηση μετατίθεται για τη μεθεπόμενη Βουλή, δηλαδή μετά από οκτώ χρόνια.

Άλλωστε, αν υπήρχε ενδιαφέρον πραγματικό, πολιτική βούληση θα είχαν προχωρήσει μεταρρυθμίσεις που δεν χρειάζονται συνταγματική αναθεώρηση, όπως για τη μείωση του αριθμού των Βουλευτών, την κατάτμηση των εκλογικών περιφερειών, το ασυμβίβαστο Υπουργών και Βουλευτών και για το «πόθεν έσχες»