Η Δ Ι Α Κ Η Ρ Υ Ξ Η ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΜΑΣ

Επίκαιρη ανάγκη η Ριζική Συνταγματική Αλλαγή από τον Λαό [απόφαση της Ολομέλειας της 28-9-2015 της «Π»] Τον Ιανουάριο του 2012 ένας μικρός αριθμός πολιτών συγκροτήσαμε την «Πρωτοβουλία για Ριζική Συνταγματική Αλλαγή» σαν ώριμη συνέχεια και μετεξέλιξη της λαϊκής αγανάκτησης που είχε ξεσπάσει το καλοκαίρι του 2011 ενάντια στο πολιτικό σύστημα... Κάντε κλικ εδώ για να την διαβάσετε
Πατώντας το παραπάνω εικονίδιο θα μπείτε σε ιστοσελίδα με όλα τα άρθρα του ΙΣΧΥΟΝΤΟΣ Συντάγματος. Σε κάθε άρθρο έχει ενσωματωθεί η ΠΡΟΤΑΣΗ της Πρωτοβουλίας μας. Κάτω από κάθε άρθρο γράφετε τα σχόλιά σας ή προτάσεις αλλαγής του. Ο στόχος είναι να διαμορφωθεί το προσχέδιο ενός νέου Συντάγματος. _______________
 Σχολιασμός άρθρων ισχύοντος Συντάγματος

livestream κανάλι της Πρωτοβουλίας

Ώριμες προοδευτικές αλλαγές, αλλά και επικίνδυνες αναδιπλώσεις

Παρασκευόπουλος Θ_01α

 

 

Θόδωρος Παρασκευόπουλος

Οικονομολόγος, μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, αρθρογράφος στην ΑΥΓΗ και την ΕΠΟΧΗ

Δημοσιεύθηκε στην ΕΠΟΧΗ, 31 Ιουλίου 2016

 

Το πρώτο χαρακτηριστικό του περιγράμματος των συνταγματικών αλλαγών που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας είναι η διαδικασία από τον Σεπτέμβριο μέχρι την άνοιξη του 2017. Αυτό το χαρακτηριστικό διαφοροποιεί ετούτη τη διαδικασία αναθεώρησης από όλες τις προηγούμενες: μια ευρεία συζήτηση στην οποία θα κληθούν να συμμετάσχουν όλοι και όλες είτε συλλογικά είτε ατομικά. Στις προηγούμενες αναθεωρήσεις παρουσιαζόταν στη Βουλή ένα σχέδιο, καλό ή κακό, και η Βουλή αποφάσιζε σε δύο φάσεις. Ετούτη η διαδικασία, βέβαια, δεν είναι σίγουρο ότι θα πετύχει. Ήδη η Νέα Δημοκρατία αντέδρασε αρνητικά, όπως αρμόζει σε ένα συντηρητικό κόμμα που δεν θέλει πολλές-πολλές κουβέντες στις πλατείες και σε αίθουσες εκδηλώσεων. Αυτό ίσως σημαίνει ότι θα επιδιώξει να υπονομεύσει τη δημόσια συζήτηση. Από την άλλη, εφόσον αυτή η συζήτηση μπει μπροστά και εξελίσσεται, θα είναι δύσκολο να απέχει οποιοσδήποτε.

Η απλή αναλογική, η κυβερνητική σταθερότητα και η Βουλή

Η συνταγματική κατοχύρωση της απλής αναλογικής, το πρώτο που εξάγγειλε ο Αλέξης Τσίπρας, είναι αφενός σωστή, γιατί ο Καταστατικός Χάρτης πρέπει να περιέχει κατευθυντήρια γραμμή για την εκλογή των αιρετών οργάνων του κράτους, αφετέρου ενισχύει, δεδομένης της δημόσιας συζήτησης, τη θέση των υποστηρικτών της απλής αναλογικής, γιατί δύσκολα μπορείς να επιχειρηματολογήσεις εναντίον της.

Η δεύτερη πρόταση, δηλαδή η «εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας», η οποία ισχύει σε ορισμένα άλλα κράτη (Βέλγιο, Ισπανία, Γερμανία) και απαιτεί, προκειμένου να γίνει δεκτή για συζήτηση μια πρόταση μομφής στη Βουλή, να συνοδεύεται αυτή από πρόταση για νέα κυβέρνηση, να έχει δηλαδή διαμορφωθεί στη Βουλή διαφορετική πλειοψηφία από την μέχρι τότε, καλείται να εμποδίσει συχνές διασπάσεις κυβερνητικών συνασπισμών και προσφυγή στις κάλπες χωρίς ουσιαστικό λόγο. Απαντά στην ένσταση ότι η απλή αναλογική δίνει δυσανάλογα μεγάλη δύναμη σε μικρά κόμματα που μπορούν να εκβιάσουν τον μεγαλύτερο κυβερνητικό εταίρο. Δεν είναι, βέβαια, λυσιτελής, γιατί ο μικρότερος εταίρος μπορεί να αποσύρει απλώς τη στήριξη της κυβέρνησης, η οποία τότε θα μειοψηφεί στη Βουλή. Ωστόσο, θέτει έναν φραγμό και είναι ως εκ τούτου χρήσιμη.

Ποιος διαλύει τη Βουλή;

Η πρόωρη διάλυση της Βουλής είναι σήμερα προνόμιο του πρωθυπουργού, στο οποίο ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δεσμεύεται να ανταποκριθεί, εφόσον ο ίδιος, ως πολιτικά ανεύθυνος, δεν μπορεί να κρίνει αν πράγματι συντρέχει σπουδαίος λόγος. Αυτό το προνόμιο πρέπει να καταργηθεί. Σε άλλες εποχές (της βασιλευόμενης δημοκρατίας) η Αριστερά ζητούσε να μεταφερθεί το προνόμιο αυτό στη Βουλή. Το αίτημα είναι και τώρα επίκαιρο. Εφόσον η κυβέρνηση κρίνει ότι χρειάζονται νέες, πρόωρες εκλογές να το ζητήσει από τη Βουλή και να κριθεί αυτό σε δημόσια κοινοβουλευτική συζήτηση. Εάν δεν το θέλει, τότε να παραιτηθεί και να προκαλέσει έτσι νέες εκλογές ή άλλον κυβερνητικό συνασπισμό.

Η ενίσχυση του ρόλου της Βουλής χρειάζεται προβλέψεις που δεν περιέχονται σε όσα ανακοίνωσε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ. Ας πούμε, χρειάζεται η κατάργηση των «θερινών τμημάτων» που ουσιαστικά στρεβλώνουν το αποτέλεσμα των εκλογών, αφού δύστροποι βουλευτές μπορούν να αντικατασταθούν. Χρειάζεται ακόμα να αποκτήσει η Βουλή λόγο και ρόλο στις σχέσεις της κυβέρνησης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, να υπάρξει σχετική ισοτιμία μεταξύ κυβερνητικών νομοθετικών πρωτοβουλιών και προτάσεων νόμου από βουλευτές, πολύ μεγαλύτερη αυστηρότητα στην κύρωση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου, υπαγωγή της Αστυνομίας και των Ενόπλων Δυνάμεων σε κοινοβουλευτικό έλεγχο με ρόλο της Βουλής στην ανάδειξη της ηγεσίας τους, όπως και στην ανάδειξη της ηγεσίας της δικαστικής εξουσίας. Ουσιαστική ενίσχυση της Βουλής θα είναι και η πρόβλεψη ότι το «κατεπείγον» νομοσχεδίων θα κρίνεται με αυξημένη πλειοψηφία.

Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ εγκατέλειψε την αρχική του ιδέα να εκλέγεται ο πρόεδρος της Δημοκρατίας από τον λαό. Δεν είναι σωστό ότι υποχώρησε μπρος στις ενστάσεις του εσωκομματικού ρεύματος των «53». Μάλλον αυτή η πρόταση δεν βρήκε κανέναν υποστηρικτή στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Νομίζω ότι ούτε η νέα πρόταση (δύο ψηφοφορίες στη Βουλή, στις οποίες θα απαιτούνται 200 ψήφοι για την εκλογή Προέδρου και, αν είναι άκαρπες, εκλογή από τον λαό) είναι καλή. Και πάλι, η άμεση εκλογή σημαίνει κούφια υπόσχεση λαϊκής συμμετοχής, εφόσον ο πρόεδρος παραμένει πολιτικά ανεύθυνος και ανεξέλεγκτος. Το σύστημα της Ιταλίας και της Γερμανίας, όπου τον εκλέγει με απόλυτη και, αν αυτό αποτύχει, με απλή πλειοψηφία ένα ευρύ σώμα από τα μέλη της Βουλής (στην Ιταλία και της Γερουσίας) και ισόποσος αριθμός αντιπροσώπων των τοπικών Κοινοβουλίων (στην Ιταλία των Περιφερειών, στη Γερμανία των κρατιδίων), είναι απλό και εύκολο, δεν πολιτικοποιεί την εκλογή (η πολιτικοποίηση θα επέλθει οπωσδήποτε με την άμεση εκλογή), εξασφαλίζει κύρος και αναβαθμίζει τα Περιφερειακά Συμβούλια. Προϋπόθεση, βέβαια, είναι να αλλάξει το καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα στις αυτοδιοικητικές εκλογές και να επεκταθεί η ισχύς της απλής αναλογικής.

Αλλά και η «λελογισμένη» ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του προέδρου δεν προσφέρει τίποτα παρά μόνο εστία πολιτειακής και πολιτικής κρίσης και, επιπλέον, είναι αντιδημοκρατική. Ας πούμε, με παραδείγματα από την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα: Για ποιον λόγο να μπορεί ένας ανεξέλεγκτος και ανεύθυνος παράγων να κρίνει ότι υπάρχει σπουδαίος λόγος που του επιβάλλει να απευθυνθεί στη Βουλή και να πει όσα αυτός νομίζει;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η πρόταση για σύγκλιση Συμβουλίου Αρχηγών από τον Πρόεδρο, προφανώς όποτε αυτός κρίνει ότι χρειάζεται. Τα Συμβούλια Αρχηγών που έχουν συγκληθεί ίσαμε σήμερα αφενός δεν πρόσφεραν απολύτως τίποτα –παρά μόνο εκείνο για το Μακεδονικό που τροφοδοτεί ακόμα σήμερα τους εθνικιστές με επιχειρήματα– και αφετέρου κινούνταν στα όρια της συνταγματικότητας. Το σημερινό Σύνταγμα προβλέπει σύγκλιση τέτοιου συμβουλίου από τον πρόεδρο με τόσο αυστηρό ορισμό της περίστασης και του θέματος (όποτε οι διερευνητικές εντολές για σχηματισμό κυβέρνησης έχουν αποβεί άκαρπες), που ουσιαστικά αποκλείει οποιαδήποτε άλλη περίσταση και θεματολογία. Γι’ αυτό άλλωστε συγκαλούνται πάντα με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού και ο ρόλος του προέδρου είναι μόνο υποβοηθητικός – η αμφίβολη συνταγματικότητα παραμένει. Η πρόταση να δίνει το Σύνταγμα την αρμοδιότητα στον πρόεδρο της Δημοκρατίας να συγκαλεί τέτοιο συμβούλιο αναβιώνει το αλήστου μνήμης Ανακτοβούλιο (το «Συμβούλιο του Στέμματος») και επιτρέπει στον πρόεδρο της Δημοκρατίας να παρεμβαίνει στην πολιτική συζήτηση, να τη διακόπτει και να την κατευθύνει, και μάλιστα παρακοινοβουλευτικά και χωρίς τη δημοσιότητα του Κοινοβουλίου, δηλαδή αλλοιώνει το πολίτευμα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Εξίσου προβληματική είναι η προτεινόμενη αρμοδιότητα του προέδρου να παραπέμπει ψηφισμένους νόμους για εξέταση της ουσιαστικής τους συνταγματικότητας. Η μόνη αρμοδιότητα που μπορεί να έχει, εφόσον υπογράφει τους νόμους, είναι να εξετάζει αν έχει τηρηθεί η συνταγματικά προβλεπόμενη διαδικασία. Αντίθετα, είναι σκόπιμη και χρήσιμη η παραπομπή για εξέταση της συνταγματικότητας έπειτα από αίτημα ικανού αριθμού βουλευτών, αντί να κρίνει η ίδια η Βουλή με την κυβερνητική πλειοψηφία. Η παραπομπή από την ίδια την κυβέρνηση δεν έχει νόημα, αφού η ίδια έχει εισηγηθεί τον νόμο.

Σωστό και αναγκαίο είναι να παραπέμπονται προκαταβολικά και τα σχέδια Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου σε γρήγορη εξέταση της συνταγματικότητας τους, κυρίως ως προς την αιτιολόγηση του κατεπείγοντος χαρακτήρα τους.

Τα δημοψηφίσματα και η άμεση δημοκρατία

Η λαϊκή πρωτοβουλία είτε για να εισαχθεί νομοσχέδιο είτε για να ακυρωθεί ψηφισμένος νόμος είναι ώριμο μέτρο, δοκιμασμένο σε άλλα κράτη. Εξίσου αναγκαία είναι η πρόβλεψη για δημοψηφισματική δοκιμασία Συνθηκών με τις οποίες μεταβιβάζεται κυριαρχία του κράτους (όπως οι ευρωπαϊκές Συνθήκες). Ακατανόητη, αντίθετα, είναι η πρόκληση δημοψηφίσματος για «εθνικά θέματα» και μάλιστα με μειωμένο αριθμό υπογραφών από όσες χρειάζονται για άλλες περιστάσεις. Τι είναι άραγε ένα «εθνικό θέμα»; Να πάρουμε την Κόκκινη Μηλιά; Να συμφωνήσουμε αν θα παραπεμφθούν διμερείς διαφωνίες, π.χ. με την Τουρκία, σε διεθνή δικαστήρια; Να συμφωνήσουμε με τους γείτονες πώς θα ονομάζονται; Το πολυτονικό; Μπορούν αυτά να αποφασιστούν με δημοψήφισμα; Έχω τη γνώμη ότι, ενώ τα δύο δημοψηφίσματα που έγιναν μέχρι σήμερα (για το πολίτευμα και για το τελεσίγραφο Γιούνκερ) απέδειξαν πόσο σαθρό είναι το επιχείρημα της πόλωσης και του διχασμού ως συνέπεια δημοψηφισμάτων, μια πρόβλεψη δημοψηφίσματος για «εθνικά θέματα» δημιουργεί εστία ανωμαλίας, προδοσιολογίας και ανορθολογισμού.

Τα δημοψηφίσματα είναι στοιχείο άμεσης δημοκρατίας. Ο περιορισμός όμως της άμεσης δημοκρατίας σε αυτά είναι αστική αντίληψη. Ο λαός θεωρείται ότι υπάρχει και μπορεί να επιδρά μόνο κατακερματισμένος σε άτομα πίσω από το παραβάν στο εκλογικό τμήμα. Πρόκειται ακριβώς για την κριτική του Ρουσό που προσφυώς παρέθεσε στην ομιλία του ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ. Η άμεση δημοκρατία από τη σκοπιά της Αριστεράς και του σοσιαλισμού συνίσταται προπάντων σε αιρετά και ανακλητά σώματα ελέγχου και διεύθυνσης σε όλους τους αρμούς της δημόσιας ζωής. Δεν λέω ότι με τις παρούσες συνθήκες μπορούν αυτά τα αμεσοδημοκρατικά στοιχεία να μπουν στο Σύνταγμα. Τέτοια πράγματα συνήθως πρώτα αναπτύσσονται και μετά θεσμοθετούνται. Ωστόσο, η κυβέρνηση της Αριστεράς μπορεί να υποβοηθήσει την ανάπτυξή τους και να τα στηρίξει – αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση που πρέπει να κάνουμε.

ΕΠΟΧΗ, 31 Ιουλίου 2016

Πηγή: http://epohi.gr/wrimes-proodeutikes-allages-alla-kai-epikindynes-anadiplwseis/

 

Η παρούσα ανάρτηση αποσκοπεί στην ενημέρωση των φίλων της Πρωτοβουλίας. Δεν συνεπάγεται τη συμφωνία με τις απόψεις που δημοσιεύονται.

Leave a Reply

  

  

  


6 + 7 =